Nieuwsoverzicht 14 november 2026



Nieuwe bionische oogcamera ziet kleuren en beweging over 160 graden

Onderzoekers van de Hong Kong University of Science and Technology ontwikkelden een bionisch oog met 367.500 pixels en een beeldhoek van meer dan 160 graden. De halfronde kunstmatige retina is geïnspireerd op het oog van vissen en kan kleuren waarnemen en beweging rechtstreeks in de sensor detecteren. Tijdens experimenten verminderde de benodigde datatransmissie met meer dan 99,95%, terwijl de bewegingsherkenning een nauwkeurigheid van 98,6% bereikte.

Langdurige stress kan verschillende oogklachten veroorzaken

Volgens University of Utah Health kan langdurige stress via hormonen zoals cortisol en adrenaline invloed hebben op de ogen. Mogelijke klachten zijn trillende oogleden, wazig zicht, droge ogen, vermoeide ogen en het sterker opmerken van zwevende vlekjes. Stress wordt daarnaast in verband gebracht met centrale sereuze chorioretinopathie (CSCR), waarbij vochtophoping onder het netvlies het centrale zicht kan vervormen. Ook corticosteroïden vormen een risicofactor voor deze aandoening.

Vetrijk dieet mogelijk van invloed op groei van alvleeskliertumoren

Onderzoekers van de Universiteit van Oklahoma bestuderen hoe voedingsvetten de groei van alvleesklierkanker en de afweer tegen tumoren beïnvloeden. In voorlopige muisstudies veroorzaakte een vetrijk dieet op basis van reuzel agressievere tumoren dan een vetarm dieet met dezelfde hoeveelheid calorieën. Volgens de onderzoekers kan een hoge vetinname de werking van afweercellen veranderen en bepaalde processen ondersteunen die bijdragen aan de groei en overleving van kankercellen.

Onderzoekers ontdekken hoe coronavirus niezen, hoesten en pijn veroorzaakt

Onderzoekers van UC Berkeley ontdekten dat bepaalde eiwitten van SARS-CoV-2 rechtstreeks gevoelszenuwen kunnen activeren, zonder tussenkomst van het immuunsysteem. Vooral het virale enzym PLpro activeert via het TRPA1-ionkanaal zenuwen die betrokken zijn bij niezen, hoesten en pijn. Bij muizen veroorzaakte toediening van het eiwit tot dertig niesbuien per minuut en een verhoogde pijngevoeligheid. De resultaten bieden nieuwe inzichten in de neurologische mechanismen achter luchtwegklachten bij COVID-19.

Nieuwe hersenatlas laat ontwikkeling van zenuwcellen en verbanden met schizofrenie zien

Onderzoekers van UCLA ontwikkelden een gedetailleerde atlas van de ontwikkeling van hersencellen in de basale ganglia, vanaf de zwangerschap tot na de geboorte. Hiervoor analyseerden zij bijna 287.000 cellen en onderzochten zij veranderingen in genregulatie en de driedimensionale DNA-structuur. Vooral de zogenoemde spiny projection neurons, betrokken bij beweging, gewoonten en gedrag, vertoonden verbanden met genetische varianten die geassocieerd zijn met schizofrenie en deels met bipolaire stoornissen.

Vetrijk dieet kan blijvende veranderingen in darmstamcellen veroorzaken

Onderzoekers van Arizona State University ontdekten dat langdurige vetrijke voeding bij muizen de groei en vermenigvuldiging van darmstamcellen stimuleert. Bij genetisch gevoelige dieren ontstonden hierdoor meer en grotere darmtumoren. Na overschakeling op een vetarm dieet normaliseerde de werking van de stamcellen, maar na vier weken bleef ongeveer 18% van de onderzochte DNA-gerelateerde veranderingen bestaan. Bij hernieuwde blootstelling aan een vetrijk dieet reageerden de cellen sterker, wat volgens de onderzoekers op een vorm van biologisch geheugen wijst.

Geheugentest van één uur ontdekt cognitieve problemen die korte tests missen

Onderzoekers van Boston University onderzochten 1.858 veteranen met een uitgebreid neuropsychologisch onderzoek van ongeveer één uur. Van de deelnemers die normaal scoorden op de korte MoCA-test, bleek volgens de uitgebreidere beoordeling 40% toch milde cognitieve stoornissen te hebben en bijna 9% dementie. Daarnaast werden bij ongeveer 30% van de patiënten eerder niet-herkende symptomen van depressie of angst vastgesteld. De resultaten laten zien dat uitgebreidere beoordelingen aanvullende problemen kunnen opsporen.

Voedselallergie blijkt soms chronische ontsteking van de slokdarm

Twee Amerikaanse onderzoeken beschrijven hoe eosinofiele oesofagitis (EoE), een chronische allergische ontsteking van de slokdarm, kan worden aangezien voor een voedselallergie. Klachten zoals keelvernauwing, slikproblemen en pijn op de borst kunnen overeenkomen met symptomen van een ernstige allergische reactie. Bij 29 patiënten die aanvankelijk voor voedselallergie werden behandeld, duurde het gemiddeld 5,5 jaar voordat de juiste diagnose werd gesteld.

Kinderen met eczeem hebben vaker slaapproblemen

Amerikaanse onderzoekers analyseerden gegevens van 26.395 kinderen en jongeren om het verband tussen atopisch eczeem en slaapproblemen te onderzoeken. Ongeveer 12% van de kinderen met eczeem had een slaapstoornis, tegenover 10% van de kinderen zonder eczeem. Dit verband bleef bestaan wanneer rekening werd gehouden met andere allergische aandoeningen, zoals astma en hooikoorts, en psychische klachten.

Rook van natuurbranden tijdens zwangerschap gekoppeld aan astma bij kinderen

Onderzoekers onderzochten bij 1.097 kinderen in Noord-Californië het verband tussen blootstelling aan luchtvervuiling tijdens de zwangerschap en het ontstaan van astma. Vooral blootstelling aan fijnstof (PM2.5) tijdens het tweede trimester hing samen met een verhoogde kans op astma. Ook blootstelling aan rook van natuurbranden tijdens het derde trimester en rond de geboorte werd in verband gebracht met een hoger astmarisico. De resultaten wijzen op mogelijke gevolgen van luchtvervuiling tijdens de vroege ontwikkeling.

Eiwitten uit pompoenpitten vormen nieuw plantaardig alternatief voor koffiemelk

Onderzoekers ontwikkelden een plantaardig alternatief voor koffiemelk op basis van eiwitten uit pompoenpitten. Deze eiwitten blijven bij de verwerking van pompoenpitten vaak als restproduct over. Door behandeling met twee fosfaatverbindingen ontstond een stabiele emulsie die koffie romiger maakt zonder de oorspronkelijke smaak en geur sterk te veranderen. De methode biedt mogelijkheden om plantaardige reststromen te gebruiken voor nieuwe voedingsproducten.

Groen mediterraan dieet vermindert vet in alvleesklier met 14%

Een internationale studie onder leiding van de Ben-Gurion Universiteit onderzocht het effect van een groen mediterraan voedingspatroon op de hoeveelheid vet in de alvleesklier. Bij ongeveer driehonderd deelnemers daalde het alvleeskliervet na achttien maanden gemiddeld met 14%. Bij deelnemers die standaard voedingsrichtlijnen volgden, bedroeg de daling slechts 0,8%. De resultaten wijzen op een mogelijk gunstig effect van dit voedingspatroon op vetophoping in de alvleesklier.

Ontstekingen spelen al in vroegste stadium van aderverkalking belangrijke rol

Onderzoekers van het Spaanse CNIC onderzochten gedurende zes jaar 3.471 mensen zonder bekende hart- en vaatziekten. Zij ontdekten dat verhoogde ontstekingswaarden samenhingen met de ontwikkeling en toename van aderverkalking. Dit verband werd gevonden in de halsslagaders, beenslagaders en kransslagaders en bleef bestaan onafhankelijk van bekende risicofactoren zoals verhoogd LDL-cholesterol en hoge bloeddruk. De bevindingen wijzen op een rol van ontstekingsprocessen vanaf de vroegste stadia van plaquevorming.