Vermoeidheid
Ons lichaam geeft een waaier van signalen
die ons erop wijzen dat het systeem aan rust of herstelling toe is. Vermoeidheid is
zo’n signaal en meestal is dit geen reden tot ongerustheid. Dat, na een nachtje uit,
je werk niet echt wil vlotten, is hoogst normaal. Een dagje in de tuin werken en je
valt als een blok voor de TV in slaap, is ook niets abnormaal.
Maar als je dag in dag uit jezelf met de
grootste moeite doorheen de dag moet sleuren om vervolgens uitgeput en lusteloos in je bed
neer te ploffen, dan is er wel iets meer aan de hand. Je lichaam wil je duidelijk iets
vertellen, maar wat? Denk niet eerst aan het ergste, meestal is de oorzaak niet zo
dramatisch. Even een overzicht van wat er kan mis zijn.
Is het misschien uitdroging?
We denken snel dat uitdroging een gevaar
is voor mensen die leven in warme, droge leefomgevingen, zoals woestijnen. Dit is
niet zo, uitdroging is een gevaar dat in elk klimaat, ook ons gematigd klimaat, op de loer
ligt. Het grootste deel van de mensen drinkt wel voldoende, MAAR neemt niet voldoende
vocht op. Als je minder dan 1,5 liter water (zo'n 8 glazen) per dag drinkt, ga je al
lijden aan lichte uitdroging. Je krijgt te kampen met allerlei vage klachten zoals
hoofdpijn, concentratieverlies, humeurschommelingen en vooral ook een moeilijk te
omschrijven gevoel van vermoeidheid en loomheid. Vocht is onontbeerlijk voor een goede
werking van ons lichaam. Door te zweten regelen wij onze lichaamstemperatuur. Daarnaast
verbruikt de spijsvertering ook een boel water, vooral bij het verteren van dierlijke
proteinen (vlees, kaas, boter...).
Sommigen dranken werken diuretisch, i.e.
ze maken dat je meer vocht gaat verliezen dan dat je opneemt. Cafeïne (in koffie en
zwarte thee) en alcoholische dranken zijn vochtafdrijvend en dus niet geschikt om je
waterhuishouding op peil te houden. Nicotine en bepaalde medicijnen hebben ook een
uitdrogende werking. Een eenvoudige manier om na te gaan of je aan uitdroging lijdt: pits
in de huid van je handrug; als je huid langzaam 'terugspringt', heb je niet voldoende
vocht in je lichaam. Let wel naar mate men ouder wordt, wordt ook onze huid minder
elastisch (omdat het minder vocht kan vasthouden). Een betere en belangrijkere graadmeter
is de kleur van je urine; hoe helderder de urine, hoe beter je gehydrateerd bent. Donkere
urine wijst op vochttekort. Goed om te weten, als je chronisch te weinig vocht opneemt,
zal je huid sneller verouderen.
WAT TE DOEN?
De oplossing is eenvoudig en goedkoop:
drink voldoende water. Belangrijk is regelmatig drinken, dus vooraleer je dorst krijgt.
Dorst is namelijk een teken dat je lichaam een acuut tekort heeft aan water. Maak er een
goede gewoonte van om doorheen de dag een goede 2 liter water (bronwater of kraanwater) te
drinken. Naar mate de omgevingstemperatuur stijgt of je meer lichamelijke inspanningen
maakt, moet je wel meer drinken. Kruidenthees (in zoverre zij geen vochtafdrijvende
werking hebben), vruchten- en groentensappen zijn ook goed daar zij bepaalde vitaminen en
andere elementen bevatten. Koffie, thee, een pintje of glaasje wijn kunnen zeker geen
kwaad maar zijn dus niet geschikt niet om je waterhuishouding op peil te houden.
Is het misschien een foute
voeding?
We eten teveel, maar krijgen niet genoeg
binnen, zo luidt de westerse paradox. Dierlijke proteinen, ongeraffineerde suikers
in overvloed, vezels en koolhydraten in schaarste, geen wonder dat ons lichaam
protesteert. Daarenboven is onze voeding is ook nog slachtoffer van de drang naar
massaproductie en van de behoefte van de consument om alles steeds goedkoper en sneller te
willen.Kwaliteit maakt plaats aan goedkope kwantiteit. Dit maakt dat onze voeding steeds
minder aan vitaminen en mineralen gaat bevatten en daarbovenop dat deze minder goed door
het lichaam opgenomen worden. Tegenstrijdig genoeg, het overdreven gebruik van
stimulerende middelen is een veel voorkomende oorzaak van vermoeidheid.
Koffie, sterke thee, suikerrijke
producten, alcohol en tabak hebben immers een opwekkend effect dat echter van korte duur
is: daarna volgt de onvermijdelijke dip.
Bij een overdreven gebruik van dergelijke
middelen gaat de bloedsuikerspiegel veel te sterk schommelen, en raak je uiteindelijk niet
meer uit het energiedal.
Ook voedselovergevoeligheid kan voor
vermoeidheidsverschijnselen zorgen: lactose, gluten, gist en tarwe zijn gekende
boosdoeners.
Toch heeft het geen zin dat je deze of andere voedingsmiddelen zomaar van het menu
schrapt: je doet dit beter onder leiding van een voedingsspecialist.
WAT TE DOEN?
Zorg voor een goed gebalanceerd en
gevarieerd dieet, veel verse groenten en fruit, volkoren producten (pasta,
zilvervliesrijst, donker brood...), regelmatig vis of kip en matig aan vlees. Biologische
producten genieten dus duidelijk de voorkeur over gangbare artikelen. Een kuur
zonder koffie, thee, alcohol, suiker en tabak is trouwens ook een prima reinigingskuur
voor je lever, die door al deze giftige stoffen erg zwaar wordt belast. En een moeizaam
werkende lever is -je raadt het al - ook weer een mogelijke oorzaak van vermoeidheid.
Is het misschien tijd voor een
ontgiftingskuur?
Ons lichaam wordt dagelijks
geconfronteerd met afvalstoffen en toxines. Het verwerken ervan is voor een gezond lichaam
geen echt probleem; hiervoor heeft het een eigen opruimdienst, met name de lever en
nieren. Maar zelfs in optimale omstandigheden worden nooit alle afvalstoffen voldoende
verwerkt en blijft er steeds een deel achter zodat wij met onnodige ballast blijven
rondlopen. Deze concentraties van afvalstoffen, zogenaamde slakken of slakkendepots,
zetten zich vast in ons vet- en bindweefsel. Onze moderne levenswijze van overdadige
voeding met teveel vlees, vet, suiker en alcohol in combinatie met roken, stress en te
weinig lichaamsbeweging veroorzaken echter een versnelde ophoping van slakken. Wanneer er
teveel afvalstoffen in ons lichaam opgeslagen zijn, kunnen er in eerste fase allerlei
ongemakken en blokkades ontstaan zoals vermoeidheid, lusteloosheid, veelvuldig
wederkerende verkoudheden, menstruatieklachten, pijnlijke gewrichten en spieren. Men voelt
zich futloos en de huid ziet er ongezond uit. Op de lange duur kunnen door deze
slakkendepots ook ernstigere, chronische kwalen ontstaan. Voor onze algemene gezondheid is
het daarom van groot belang om regelmatig te ontslakken, i.e. de opgehoopte afvalstoffen
uit het lichaam te verwijderen.
WAT TE DOEN?
Tijd voor een ontgiftingskuur dus.
Is het misschien slaapgebrek?
Niet zozeer het aantal uren slaap is belangrijk om je batterijen op te laden,
vooral de kwaliteit van de nachtrust geeft de doorslag. Dat verklaart waarom sommige
mensen na een uiltje te knappen weer fris en monter zijn terwijl anderen na 12 of meer
uren slaap zich nog steeds niet uitgerust voelen. Een gezond slaapritme kent meerdere,
chronologische fasen, elk met een specifieke functie die mekaar aanvullen en ondersteunen;
sla je een fase over of is deze niet compleet afgelopen, dan zal de volgende fase niet
goed of zelfs helemaal niet functioneren.
Het resultaat is dat je wel veel geslapen hebt, maar dat je niet uitgeslapen bent.
Snurken
Het gevoel van niet uitgerust te zijn na een nachtrust is een probleem dat is goed gekend
is bij snurkers en bij mensen met een apneusyndroom. Wanneer je snurkt, wordt de doorgang
van lucht naar de longen immers geregeld geblokkeerd, en kom je dus heel even in ademnood
(het moment waarop je adem even stokt, noemt men een apneu). Op dat moment 'schudden' je
hersenen je wakker met het signaal dat je snel moet beginnen te ademen. Dit patroon kan
zich honderden keren per nacht herhalen, waardoor ons gezond slaapritme grondig verstoort
geraakt. Het gebeurt echter zo onbewust dat je het gevoel hebt dat je de hele nacht hebt
doorgeslapen en je dus niet begrijpt waarom je 's morgens zo moe bent.
Overgewicht, alcoholgebruik en roken
werken snurken in de hand: door hieraan iets te doen, verbeter je niet alleen je slaap,
maar ook je algemene gezondheid. Daarnaast bestaan er nog heel wat middelen tegen snurken,
van druppels tot mondbeugels: vraag je neus-, keel-, oorarts welk middel voor jou het
meest geschikt is.
In- & Ontspanning
Het lichaam en de geest hebben elk hun
in- en ontspanning nodig en dit op de gepaste tijden. Het lichaam heeft nood aan fysieke
inspanning; onze moderne levensstijl laat geen ruimte meer voor “natuurlijke”
lichaamsbeweging, compenseer dit door regelmatig te sporten. Joggen, fietsen, wandelen,
zwemmen... allemaal dragen zij bij tot een gezond lichaam, maar denk eraan: sporten doe je
ook vooral met je verstand. Na een inspanning moet je je ook kunnen ontspannen. Rust na
oefening is dan ook een bedankje aan je lichaam. Net als het fysieke aspect belangrijk is,
onze geestelijke “spier” moet getraind worden. Dit houdt in dat men de geest
voor mentale / intellectuele uitdagingen moet stellen door bv. een boek te lezen,
kruiswoordpuzzels op te lossen... Hou er wel rekening mee dat ook ons verstand van tijd
tot tijd tot rust moet komen. Het kunnen uitschakelen van het onnodig piekeren, is
wellicht de grootste moeilijkheid die wij onszelf moeten leren opleggen. Misschien is
ontspanning door middel van meditatie wel iets voor U.
Slaapmedicatie
Hoewel medicatie in bepaalde gevallen zeker hun nut hebben, neem enkel slaappillen onder
strikte medische begeleiding en beperk het gebruik ervan in tijd! Er zijn toch wat
negatieve aspecten aan het nemen van pillen verbonden. Zo zijn de meeste - zo niet alle! -
slaappillen verslavend, al willen de meeste mensen dit (nog) niet onder de ogen zien.
Slaapmedicatie werkt door de initiële fasen van de slaap en meestal ook de REM periode
over te slaan. De overgang van bewustzijn naar onderbewustzijn is namelijke datgene
waarmee slechtslapers het meeste moeite mee hebben. De patient wordt als het ware onder
narcose gebracht: enkel een lichamelijke slaap zonder de droomfase, wat maakt dat de geest
zich niet kan herladen.
De patient blijft zich uitgeblust voelen en dient telkens weer naar de pillen te grijpen
om in slaap te kunnen vallen.
WAT TE DOEN?
Ben je een slechte slaper? Neem dan zeker volgende basisregels in acht:
- Vermijd vanaf de vooravond cafeïne
houdende dranken, alcohol en zware maaltijden.
- Neem meer lichaamsbeweging overdag, maar vermijd zware inspanningen net voor het
slapengaan.
- Probeer enkele relaxatietechnieken uit: er is er vast ook eentje die bij je
persoonlijkheid past.
- Zorg dat je slaapkamer fris, luchtig, stil en donker is.
- Investeer in een degelijke lattenbodem en een goede matras: onderzoek heeft uitgewezen
dat een slecht bed je minstens 1 uur goede slaap per nacht kost.
- Creëer een vast slaapritueel zodat je lichaam voorbereid wordt op het slapen, bv door
elke avond een boek te lezen.
- Kijk geen tv of werk niet aan de pc vlak voor het slapengaan. De hersenen krijgen zo een
overvloed aan visuele stimulatie en kunnen zichzelf daarna moeilijker uitschakelen en in
rust gaan.
Natuurlijke middeltjes
Aromatherapie
Onze neus is de meest primaire zintuig; geuren hebben een directe impact op ons gemoed.
Probeer eens enkele druppels essentiële olie van lavendel of kamille op je hoofdkussen te
sprenkelen of in een aromalampje te verdampen.
Rustgevende dranken
Probeer eens een paar simpele dingen zoals een kop warme melk met kaneel en honing voor
het slapengaan. Of wat dacht je van een rustgevende kruidenthee met kamille. Lekker en
doeltreffend!
Massage & Relaxatieoefeningen
Niets is zo ontspannend voor geest en lichaam als een massage of relaxatieoefeningen zoals
yoga, tai chi, meditatie...
Kalmerende plantenextracten
Een gezond alternatief voor medicatie
zijn tincturen of fytoplexen. Dit zijn preparaten van samengestelde of enkelvoudige
planten die een specifieke bevorderende werking op ons hebben.
Medische aandoeningen
Ter informatie geven wij U ook enkele
medische aandoeningen die vermoeidheid als symptoom hebben. Deze aandoeningen dienen door
een geneesheer vastgesteld en behandeld te worden!
Depressie
Als je je behalve moe ook erg neerslachtig en futloos voelt, heb je misschien te kampen
met een sluimerende depressie. Wanneer iemand langer klaagt over een algemeen gevoel van
vermoeidheid, vaak in combinatie met slaapstoornissen, is het altijd de moeite ook eens
naar je gemoedsgesteldheid te peilen. Vermoeidheid is immers één van de courante
symptomen van een depressie, net zoals een gebrek aan interesse in de wereld rondom, geen
zin in seks, slome bewegingen of juist een overdreven nerveus gedrag. Soms is het genoeg
dat je je hart bij een vriend kunt uitstorten, of dat je er even tussenuit kunt, om je
sombere gevoelens te overwinnen. Maar bij een echte depressie is gespecialiseerde hulp
vaak nodig:
wacht niet tot je helemaal in het moeras bent gezonken om je huisarts, een psycholoog of
therapeut te raadplegen. Echter, veeleer zal iemand uit de nabije omgeving de symptomen
sneller inzien dan de persoon in kweste zelf. Depressie is geen teken van zwakte, maar een
ziekte die moet en kan genezen worden.
Chronisch vermoeidheidssyndroom
Het chronisch vermoeidheidssyndroom, ook ME (Myalgic Encephalomyelitis) genoemd, is een
kwaal die vooral drukbezette dertigers treft. Over de ware oorzaak bestaat nog geen
zekerheid, maar de eerste symptomen duiken vaak op na een infectie, zoals een griepachtige
aandoening of serieuze keelontsteking. ME-patiënten zijn niet alleen lichamelijk
uitgeput, ook mentaal en intellectueel gaat het helemaal niet zoals gewenst. Ze hebben
last van hoofdpijn, concentratie- en geheugenstoornissen en slapen slecht. Een
koortsachtig gevoel, een zere keel, spierpijn en gezwollen klieren zijn dagelijkse
verschijnselen. Vooral in het beginstadium van de ziekte hebben patiënten het
gevoel dat 'bijslapen' deugd doet, maar al gauw blijkt de extra rust niet voor een echte
verbetering te zorgen. Elke zware lichamelijke inspanning zorgt bovendien voor een
merkelijke verslechtering van de toestand. Toch kan niet elke langdurige en onverklaarbare
vermoeidheid als ME worden bestempeld. Er zijn nog heel wat andere, soms verborgen
aandoeningen die gelijkaardige symptomen kunnen geven. Je huisarts zal dan ook beginnen
met een grondige anamnese en een uitgebreid bloedonderzoek om andere oorzaken zoveel
mogelijk uit te sluiten. Wijzen de resultaten in de richting van ME, dan is het goed dat
je een gespecialiseerde arts raadpleegt. Hoewel er de laatste jaren heel wat onderzoek
naar ME is verricht, bestaat er nog niet echt een standaardbehandeling. In de meeste
gevallen komt het erop neer dat men de klachten onder controle tracht te houden met een
combinatie van rust, aangepaste lichaamsoefeningen, geneesmiddelen en voedingsadvies. Ook
massage, acupunctuur, homeopathie, aromatherapie en hypnose blijken in een aantal gevallen
goede resultaten te geven, zonder evenwel voor een echte genezing te zorgen.
Schildklieraandoeningen
Als je je verschrikkelijk moe voelt, het vaak koud hebt en weinig eet maar toch bijkomt,
werkt je schildklier misschien niet zoals het hoort. De schildklier maakt hormonen aan die
je cellen vertellen hoe snel ze moeten werken. Wanneer te weinig van de hormonen thyroxine
en tri-iodothyroxine worden geproduceerd, zal je stofwisseling uiterst langzaam verlopen.
Bij een te traag werkende schildklier word je 's morgens wakker met het gevoel dat je de
rest van de dag maar beter in bed zou blijven. Andere veel voorkomende symptomen zijn
huiduitslag, haarverlies, gezwollen ogen, een 'pafferig' gezicht en waterretentie.
Gelukkig bestaat er een doeltreffende behandeling met een synthetisch hormoon, die je dan
wel levenslang moet volhouden. Lange tijd werd gedacht dat schildklierproblemen
vooral vrouwen in de middenleeftijd treffen, maar het probleem blijkt toch wijder
verspreid dan dat. Bovendien bestaat er een variant die met een bloedproef kan worden
opgespoord. Als je toch de typische klachten vertoont dan kun je best eens nagaan of er
schildklierproblemen voorkomen in je familie. De kwaal is immers familiaal gebonden.
Tekst opgesteld door Midgaard bvba.
Zie ook: http://www.midgaard.be/
