Nachtwerk - ploegendiensten
Dat nachtwerk niet echt gezond is weten
de meeste mensen intussen wel. Het lichaam raakt ontregeld en je kan sneller aankomen.
Nachtwerk werkt ook een tekort aan vitamine D (gebrek aan daglicht). Hieronder wat
aanvullende informatie. Ver reizen (jetlag) kan ook dezelfde problemen in de hand werken.
Vooral het verhoogde risico op borstkanker is van belang voor vrouwen die bijvoorbeeld in
de verpleging werken. En niet alleen vrouwen kunnen borstkanker krijgen, ook mannen!
Bekende klachten bij nachtwerk
- Spijsverteringsklachten : verstopping,
diarree, maagzweer, zwaarlijvigheid
- Neurotische klachten : futloos,
slapeloosheid, verandering karakter (agressiviteit of depressiviteit)
- Bloedsomloopproblemen : hoge bloeddruk,
circulatieproblemen onderste ledematen
- Inslaap- en doorslaapstoornissen
Ron
Drie keer grotere kans op
prostaatkanker bij wisselende diensten
Mannen die in wisselende diensten draaien
hebben drie keer zoveel kans op het krijgen van prostaatkanker dan mannen die alleen
dagdiensten draaien.
Dr. Tatsuhiko Kubo, (University of
Occupational and Environmental Health, Kitakyushu, Japan) vermoedt dat ook hier het
hormoon melatonine een rol speelt.
http://today.reuters.co.uk/news/
Nachtwerk kan maagzweren
veroorzaken
Nachtwerk of te weinig slapen kan bijdragen tot het ontstaan van een maagzweer,
zo blijkt uit nieuw onderzoek. De onderzoekers ontdekten dat de afscheiding van een
bepaald eiwit TFF2 dat een belangrijke rol speelt bij de productie van maagsappen,
fluctueert in functie van het tijdstip van de dag. We produceren het meeste maagsap
tijdens de uren dat we slapen. Het feit dat de afscheiding van dit eiwit evolueert met het
circadiaanse ritme betekent dat een verstoring van dat ritme door nachtwerk, een druk
nachtleven of regelmatig ver reizen, ook de herstelling van de maagwand verstoort. Het
eiwit TFF2 voorkomt namelijk beschadiging van de maagwand en helpt bij het herstel van die
wand. Of het ook een rol speelt bij het voorkomen van maagkanker is alsnog onduidelijk.
[Bron: Gut, april 2001]
Meer borstkanker bij nachtwerk
Volgens Amerikaanse onderzoekers zou nachtarbeid de kans op borstkanker met 60% verhogen.
Dat is het resultaat van één van de allereerste studies naar een eventueel verband
tussen het kankerrisico en de blootstelling aan licht 's nachts. De studie werd uitgevoerd
bij meer dan 1.600 vrouwen van wie de helft aan borstkanker leed. Bij die vrouwen werd
nagegaan in welke mate ze de laatste 10 jaar voordat de diagnose werd gesteld, waren
blootgesteld aan licht tijdens nachtarbeid. De resultaten tonen aan dat vrouwen die
tijdens die periode van 10 jaar minstens eenmaal in nachtploegen hadden gewerkt, 60% meer
kans lopen op borstkanker dan andere vrouwen.
Het risico stijgt met het aantal uren
nachtarbeid per week. Het is uiteraard nog voorbarig om richtlijnen uit te werken voor
personen die 's nachts aan licht worden blootgesteld. Het zou echter blijken dat alles wat
ons biologische ritme verstoort, een invloed kan hebben op de hormonen en die hebben dan
weer een invloed op het kankerrisico. Een mogelijk mechanisme zou kunnen worden verklaard
door melatonine, een hormoon dat een rol speelt in onze slaap-waakcyclus en waarvan de
synthese wordt gestimuleerd door de duisternis en geremd door licht. Kunstlicht 's nachts
zou dan ook de productie van melatonine kunnen afremmen, hetgeen de synthese van
oestrogenen en dus het risico op borstkanker zou verhogen. Die hypothese strookt met
de resultaten van een andere studie die aantoont dat blinde vrouwen, die een constant
melatoninegehalte hebben, minder kans lopen op borstkanker. [Bron] J. Nat. Cancer
Institute, 20: 1557-1562, 2001
Biologische klok en
stressgevoeligheid
Uit onderzoek van de Universiteit Amsterdam (A.P.J. van Eekelen) blijkt dat de afgifte van
cortisol (en dus stressgevoeligheid) om 6 uur 's morgens het hoogst is. Ook blijkt uit
onderzoek van drs.Witte Hoogendijk dat mensen die lijden aan depressie, vaak hebben
blootgestaan aan te veel stress. In het bloed van deze mensen is de concentratie van het
stresshormoon cortisol verhoogd. In tegenstelling tot´gezonde´ mensen blijken
depressieve mensen niet in staat de verhoogde productie van cortisol teremmen. De oorzaak
hiervan is dat het zogenaamde ´stresscentrum´ in de hersenen van depressieve mensen
hyperactief is, waardoor ze meer van het stresshormoon cortisol produceren. Dit wordt nog
versterkt door een slecht werkende biologische klok, waardoor zij op bepaalde tijden
minder stoffen aanmaken, die de productie van cortisol kunnen remmen. Uit het
onderzoek blijkt dat de hersenen van mensen met depressies anders in elkaar zitten dan de
hersenen van ´gezonde´ mensen. In de hypothalamus werden bij depressieve patiënten in
vergelijking met gezonde mensen vier maal zo veel cellen gevonden, die de productie van
cortisol stimuleren.
[Bron: Universiteit Amsterdam]
Voedingsadviezen voor nachtarbeid
1e maaltijd
Eet een maaltijd met voldoende voedingswaarde voor de shift begint
Tijdstip: late namiddag, vroege avond (15u00 – 19u00)
Doel: wakker worden en blijven
Wat: eiwitrijke voedingsmiddelen zoals
magere of halfvolle melkproducten, eieren, mager vlees, vis, peulvruchten, noten en zaden
- kleine portie koolhydraten, vetarm
Waarom: eiwitten helpen om wakker te
blijven
Drank: koffie of thee mag tijdens het eerste deel van de shift
2e maaltijd
Doel: wakker blijven
Wat: minder eiwitten, vetarm, grotere portie koolhydraten zoals bruine broodsoorten,,
aardappelen, pasta, rijst, fruit, fruitsap, granenkoeken, …
Drank: weinig cafeïnehoudende voedingsmiddelen
3e maaltijd
Tijdstip: na de shift, voor het slapengaan
Doel: voorkomen om met honger te gaan slapen
Wat: kleine lichtverteerbare snack : vooral koolhydraten, eiwitarm en vetarm Waarom:
koolhydraten verwekken slaperigheid - lichte snack voorkomt ‘vol’ gevoel
Drank: geen cafeïnehoudende dranken of alcohol 3 tot 4 uur voor het slapengaan, beperk de
hoeveelheid drank
Vermijd
Te eten en te drinken vlak voor het slapengaan
Voedingsmiddelen rijk aan suiker
Vetrijk voedsel
Alcohol
[Bron: NVKVV België]
Nachtarbeid en borstkanker 2
De biologische klok
Het menselijk organisme functioneert nog steeds zoals duizenden jaren geleden en al de
lichamelijke en geestelijke functies worden gecontroleerd door ons bioritme,een
biologische klok. Zoals bij de meeste dieren bepaalt ons bioritme dat wij ‘s ochtends
ontwaken en actief worden, dat wij ‘s avonds moe worden en ‘s nachts slapen.
De intrede van de technologie heeft dit
bioritme verstoord, maar niet zonder nevenwerkingen op onze gezondheid.
Zonder dat daar enig bewijs voor was
heeft men lange tijd aangenomen dat mensen die nachtarbeid verrichten hun bioritme snel
konden aanpassen zodat de lichamelijk functies terug in evenwicht waren met de
nachtarbeid.
Niets is echter minder waar. Nachtarbeid
van korte duur (enkele dagen) heeft nauwelijks invloed op onze biologische klok en ook bij
nachtwerk van langere duur volgt ons bioritme niet de gewijzigde dagindeling.
Nachtwerk is echter niet meer weg te
cijferen uit onze maatschappij .
Onderzoeken
Een Deense studie begin 2001 veroorzaakte opwinding toen bleek dat vrouwen tussen 34 en 50
jaar oud die nachtarbeid verrichten gedurende langer dan een half jaar, een met 50%
verhoogde kans op borstkanker hadden. Blinde vrouwen anderzijds hadden 20 tot 50 % minder
kans op borstkanker.
Tijdens de zomer van 2001 verschenen 2
Amerikaanse studies in de “Journal of the National Cancer Institute”, die deze
bevindingen bevestigden. In de eerste studie werd bij 813 vrouwen met borstkanker, met een
leeftijd tussen 20 en 74 jaar, nagegaan in welke mate ze ’s nachts aan licht werden
blootgesteld ( ten gevolge van nachtwerk, slapeloosheid, slapen met licht aan enz…)
De onderzoekers vonden een verhoogd
risico bij vrouwen die vaak wakker zijn tijdens de nacht. Men stelde een met 60% verhoogde
kans op borstkanker vast bij vrouwen die in nachtploegen werkten. Hoe meer jaren
nachtarbeid en hoe meer uren per week er ‘s nachts werden gewerkt hoe hoger de kans
op de ontwikkeling van borstkanker.
In de tweede studie werd bij meer dan
78000 verpleegkundigen, die nachtwerk deden nagegaan of er een verhoogd voorkomen was van
borstkanker. Bij verpleegkundigen die maximaal 29 jaar in nachtverband hadden gewerkt werd
een verhoging met 8 % vastgesteld. Vrouwen die meer dan 30 jaar hadden gewerkt in
nachtverband hadden 36 % meer kans op borstkanker.
Mogelijke verklaring
De verklaring voor dit mogelijk verhoogd risico zou te zoeken zijn in de werking van het
hormoon melatonine, dat wordt aangemaakt in de pijnappelklier in de hersenen en wordt
afgescheiden in de bloedstroom.
Het hormoon wordt vooral s ‘ nachts aangemaakt met een maximum tussen 1 en 2 uur
’s nachts. De aanmaakcyclus staat onder invloed van het ritme van licht en donker,
zoals dat door onze ogen via het netvlies wordt opgevangen. Bij personen die gedurende de
nacht licht opvangen via het netvlies vermindert de productie van melatonine, met als
gevolg een verhoogde aanmaak van oestrogenen in de eierstokken. Het hormoon oestrogeen is
kankerbevorderend en zou aldus een verhoogd risico op borstkanker kunnen veroorzaken. De
onderzoekers benadrukken dat het te vroeg is om definitieve conclusies te trekken, maar
wensen nog verder onderzoek te doen.
Bron: Dr. Roger Lieten
Organisatie van nachtwerk door
licht en melatonine
Een vijfde van de werknemers in de
Europese Unie werkt in ploegen. Nachtwerk is echter ongezond, omdat het circadiaanse ritme
verstoord wordt. Het organisme is namelijk 's nachts op rust ingesteld, terwijl het
overdag juist beter kan presteren.
Directe gevolgen van nachtwerk zijn
slaapstoornissen, vermoeidheid en slaperigheid tijdens het werk, een verminderd
prestatievermogen en een verhoogd fouten - en ongevallenpercentage. Op middellange termijn
moet er ook rekening gehouden worden met maag - en darmproblemen en storingen op familiaal
vlak. Op lange termijn draagt ploegenwerk bij tot cardiovasculaire ziektes.
Volgens de resultaten van onderzoeken uit
de jaren '80 en '90 verstoort nachtwerk het bioritme helemaal en kunnen slechts weinig
mensen zich daaraan volledig aanpassen. Er is een dag nodig om een slaapverschuiving van
een uur te recupereren en voor een slaapverschuiving van 8 uur heb je acht dagen nodig.
Op grond van deze resultaten is het
aanbevolen om niet te veel nachtdiensten na elkaar te doen en om na een nachtdienst zoveel
mogelijk vrije tijd te nemen. Het beste is dat de dienstplanning zo snel mogelijk
opgesteld wordt zodat er zo weinig mogelijk sociale problemen ontstaan en dat het
privé-leven goed te plannen valt.
Chronobiologische eigenschappen van licht
en melatonine
Belangrijke studies uit de jaren '80 vergrootten de kennis over het circadiaanse ritme en
boden nieuwe perspectieven voor de organisatie van nachtwerk. Tot voor de studies van Lewy
en Czeisler werd aangenomen dat licht, in tegenstelling tot bijvoorbeeld sociale contacten
en regelmatige maaltijden, geen tijdgevende functie heeft. Deze opvattingen moesten echter
opgegeven worden. Helder licht bleek zelfs een belangrijke tijdgevende functie te hebben
en de natuurlijke overgang van licht naar donker de belangrijkste impuls die het
circadiaanse ritme op het 24-uren-ritme van de geofysische dag afstelt.
In dit proces speelt de door de
pijnappelklier geproduceerde melatonine een belangrijke rol. De informatie over het licht
komt via speciale fotoreceptoren van de retina via een aaneenschakeling van zenuwcellen in
de pijnappelklier terecht waardoor de melatoninesynthese belemmerd wordt. Melatonine wordt
vanaf de valavond geproduceerd tot in de vroege morgen. Het hormoon wordt direct na de
synthese in de bloedstroom en in alle lichaamsvochten en cellen afgescheiden en zorgt voor
de afstemming van fysiologische functies. Uit onderzoek blijkt dat er een oorzakelijk
verband is tussen de lichtinwerking, de remming van de melatoninesynthese en de
faseverschuiving.
Meer info hier
Kwalen
Nachtwerkers lopen behoorlijk wat
gezondheidsrisico's. Ze hebben bijvoorbeeld veertig procent meer kans op hart- en
vaatziekten, zo concludeerde de Wageningse epidemioloog Ludovic van Amelsvoort, vooral
door de funeste invloed van ongunstige dienstroosters. Hoe meer diensten iemand per
tijdseenheid draait, hoe slechter het is. Een ochtend- en een nachtdienst binnen 24 uur is
bijvoorbeeld veel slechter dan alleen een nachtdienst. Bovendien blijkt een achterwaarts
roterend rooster (eerst nacht-, dan middag- dan ochtenddienst) een grote boosdoener te
zijn. En juist dat rooster wordt in de meeste bedrijven gehanteerd, vooral omdat het extra
vrije tijd voor de werknemers oplevert. Het onnatuurlijke dag- en nachtritme veroorzaakt
de hartproblemen, omdat zo'n nachtwerker meer bloot staat aan stresshormonen.
Ook maag- en darmkwalen komen bij
nachtwerkers vaker voor. Schreuder: "De maag maakt 's nachts meer maagsap aan. Wie
dan actief is, krijgt een verstoorde spijsvertering." Hans Schenk heeft hier last
van. "Toen ik voorzitter van de Ondernemingsraad werd, en daarom drieënhalf jaar
alleen dagdiensten hoefde te draaien, verdwenen die klachten. Ik weet dus zeker dat het
met nachtwerk te maken heeft."
[Bron: De Waarheid.nu]
