ijzertekort - gezonde voeding - het geheim
om af te vallen en een betere weerstand te krijgen
Artsen schrijven mogelijk te hoge
doseringen ijzer voor
Mensen met een ijzertekort, krijgen
mogelijk te grote hoeveelheden ijzer voorgeschreven van hun huisarts. Dit kan tot
hemochratose (ijzerstapelingsziekte), maag-darmklachten en een verhoogd risico op
darmkanker leiden. Dit schrijft het Utrechtse UPPER, in een onderzoek dat zij in opdracht
van de Hemochromatose Vereniging Nederland heeft uitgevoerd. UPPER is ontstaan uit de
Wetenschapswinkel Geneesmiddelen van de Universiteit Utrecht en Utrecht Pharmacy Panel for
Education & Research.
Mensen die aan anemie lijden, hebben een
tekort aan hemoglobine. In de meeste gevallen komt dit door een gebrek aan ijzer en
schrijft de huisarts ijzersupplementen voor. De Hemochromatose Vereniging Nederland (HVN)
ontdekte dat een aantal van haar leden die ijzergebreksanemie hadden, en die hiervoor
ijzersupplementen kregen, later een secundaire vorm van hemochromatose
(ijzerstapelingsziekte) ontwikkelden. Hierop vroeg de HVN aan UPPER om onderzoek te doen
naar de ijzerdoseringen die patiënten krijgen voorgeschreven.
Te hoge doseringen
Uit het onderzoek komt naar voren dat de aanbevolen doseringen die huisartsen nu hanteren
waarschijnlijk te hoog zijn. Al bijna 30 jaar krijgen patiënten gemiddeld 100 tot 200 mg
ijzer per dag voorgeschreven. Artsen baseren zich hierbij op de NHG-standaard Anemie van
het Nederlands Huisartsen genootschap. De doseringsrichtlijnen hierin zijn gebaseerd op
onderzoek van zo’n 30 jaar geleden. Te veel ijzer in het lichaam kan leiden tot
ijzerstapeling, ook wel hemochromatose. Ook kunnen patiënten maag-darmklachten krijgen
zoals misselijkheid, buikpijn, diarree of obstipatie. De oorzaak van deze laatste
verschijnselen is waarschijnlijk niet-opgenomen ijzer in de maag of in de darmen. Ongeveer
een kwart van de patiënten krijgt last van deze bijwerkingen. Er zijn aanwijzingen dat te
veel ijzer mogelijk zelfs een verhoogd risico op darmkanker geeft.
Onderzoek naar lagere dosering
Er wordt in de medische behandeling geen onderscheid gemaakt tussen lichte en zware vormen
van ijzergebrek: de arts schrijft voor beide vormen dezelfde dosis ijzer voor. UPPER
beveelt aan om nader onderzoek te doen naar de optimale hoeveelheden die patiënten bij de
verschillende vormen van ijzeranemie voorgeschreven zouden moeten krijgen, waarbij vooral
gekeken moet worden naar de effectiviteit van lagere doseringen. Op basis van onderzoek
zal de NHG-standaard Anemie geactualiseerd moeten worden.
Ik reageer even op dat stuk van vandaag
over ijzer. In mijn gezin hebben we soms extra ijzer nodig, maar de gewone pillen van de
arts geven maagpijn en buikpijn. Ik koop tegenwoordig Gentle Iron van Solgar. Dit werkt
heel goed zonder de nare bijwerkingen.
Met vriendelijke groeten,
Monica Nijholt
Dr Mercola over ijzer..
Meer
ijzer in het bloed bij matig alcoholverbruik Het dagelijks verbruik van maximum twee glazen alcoholische drank schijnt het
risico op bloedarmoede ten gevolge van ijzertekort te verminderen, zonder aanleiding te
geven tot een teveel aan ijzer. Dat blijkt uit nieuw Amerikaans onderzoek.
IJzertekort
IJzertekort komt vaak voor en kan een oorzaak zijn van bloedarmoede (anemie).
IJzertekort wordt meestal veroorzaakt door bloedverlies (bloeding, overvloedige regels).
Maar in een aantal gevallen is de oorzaak ervan niet gekend. Een Amerikaanse studie
onderzocht de mogelijke oorzaken en de frequentie van ijzertekort bij de bevolking.
Ijzer
en calcium Calcium en ijzer zijn twee voedingsstoffen die een belangrijke rol spelen in
het behoud van een goede gezondheid. Beide moeten in voldoende mate aanwezig zijn in onze
dagelijkse voeding. Verschillende voedingsonderzoeken tonen aan dat de dagelijkse inname
van calcium en ijzer vooral bij vrouwen vaak onder de aanbevolen hoeveelheid ligt.
Menstruerende vrouwen en opgroeiende kinderen lopen het meeste risico op een
ijzerdeficiëntie. De symptomen van een ijzertekort zijn futloosheid, vermoeidheid,
bleekheid, hoofdpijn, palpitaties en duizeligheid. Andere verschijnselen zijn broze nagels
en een ontsteking van de tong. Baby’s en kinderen die te weinig ijzer binnenkrijgen,
groeien minder snel dan hun leeftijdsgenootjes en boeken verstandelijk minder vooruitgang.
Door hun verminderde weerstand zijn ze bovendien meer vatbaar voor infecties.
Ijzertekort en ADHD Binnen een kleinschalige studie constateerden wetenschappers onlangs dat een
opvallend aantal kinderen met ADHD een ijzertekort heeft. Deze resultaten bieden een
interessant aanknopingspunt voor verder onderzoek. Het verband tussen ijzertekort en ADHD
is hiermee echter niet bewezen. Wetenschappers van het Robert Debre Ziekenhuis in Parijs
maten het ijzergehalte in het bloed bij 53 kinderen met ADHD en 27 kinderen zonder ADHD,
maar met matige leesproblemen. Van de 53 kinderen met ADHD bleek 84 procent een
ijzertekort te hebben, van de 27 kinderen zonder ADHD bleek 18 procent een ijzertekort te
hebben. Daarnaast bleek de ernst van het ijzertekort voor 30 procent de ernst van de
ADHD-symptomen te voorspellen. De oorzaak van het ijzertekort is volgens de onderzoekers
onbekend; de kinderen waren niet ondervoed.
Het belang van ijzer voor de gezondheid
IJzer is één van de vele noodzakelijke
stoffen die we halen uit onze voeding. IJzer vervult een aantal belangrijke functies in
ons lichaam en een tekort aan deze stof kan - net als een teveel trouwens - leiden tot
gezondheidsproblemen.
De best gekende functie van ijzer in ons
lichaam is wellicht als onderdeel van een eiwit in de rode bloedcellen in het bloed, met
name het hemoglobine, dat verantwoordelijk is voor het zuurstoftransport van de longen
naar de weefsels. Dit ijzer noemt men het functioneel ijzer. Daarnaast is er in het
lichaam ook een reserve aan ijzer in de vorm van "ferritine", opgestapeld vooral
in lever, milt, beenmerg en skeletspieren. Bepaling in het bloed van (onder meer) de
parameters hemoglobine en ferritine wordt gebruikt om de ijzerstatus van individuen te
beoordelen.
Bronnen van ijzer in de voeding
IJzer is aanwezig onder twee
verschillende chemische vormen: het 'haemijzer' en het 'niet-haemijzer'. Haemijzer is
terug te vinden in dierlijke voedingsmiddelen (vlees, vis, gevogelte,…) en wordt goed
opgenomen in het lichaam. Het niet-haemijzer (in plantaardige voedingsmiddelen zoals
granen, groenten en fruit) kent een minder goede absorptie. De opname van het
niet-haemijzer is afhankelijk van de samenstelling van de maaltijd. In aanwezigheid van
o.a. oxalaten (bijv. in spinazie), fytaten (bijv. in granen) en polyfenolen (bijv. in
thee) wordt de absorptie bemoeilijkt. Ook calcium (in zuivelproducten) zou de opname
inhiberen. Daartegenover staat dat de gelijktijdige inname van vitamine C (in fruit) en
dierlijk voedsel (vlees, vis en gevogelte) de absorptie van het niet-haemijzer verbeteren.
Het percentage ijzer dat opgenomen wordt
is ook afhankelijk van de hoeveelheid ijzer opgeslagen in het lichaam. Als de
ijzerreserves laag zijn, zal de opname toenemen en de opname zal dalen als de reserves
voldoende zijn.
IJzergebrek
Een tekort aan ijzer in het lichaam kan
leiden tot anemie of bloedarmoede. Dit tekort kan veroorzaakt zijn door een inadequate
ijzertoevoer (onvoldoende goed absorbeerbaar ijzer in de voeding) of door een verhoogde
ijzerbehoefte. Een verhoogde behoefte treedt voornamelijk op gedurende de adolescentie
(omwille van de groeispurt) en gedurende de zwangerschap (omwille van de ontwikkeling van
placenta en foetus en de toename van de rode celmassa). Daarenboven hebben vrouwen een
hogere behoefte dan mannen omwille van het cyclisch menstrueel bloedverlies.
Andere verschijnselen kunnen zijn:
- prikkelbaarheid;
- nervositeit;
- hartkloppingen;
- kortademigheid;
- rusteloosheid;
- gebrek aan eetlust;
- kouwelijkheid.
Voedingsmiddelen in de Nederlandse
voeding die veel ijzer bevatten zijn: vlees en vleeswaren, lever, ei, peulvruchten,
appelstroop, gedroogd fruit, noten, volkoren brood en volkoren graanproducten, aardappelen
en (groene) groenten. Daarnaast zijn er nog ijzerverrijkte producten zoals EverGreen,
Milkbreak, FruitKick en Roosvicee Ferro. Ook wordt aangeraden bij elke maaltijd een
product te eten dat veel vitamine C bevat, omdat vitamine C de opname van ijzer, uit
plantaardige producten, in de darmen bevordert. Rijk aan Vitamine C zijn groente, fruit,
vruchtensappen op basis van citrusfruit, en sappen waaraan extra vitamine C is toegevoegd.
IJzer is een sporenelement dat een
belangrijke rol speelt bij de stofwisseling, omdat ijzer nodig is voor transport,
overdracht en opslag van zuurstof. Een ijzertekort leidt tot een verhoogde kans op
infecties en uiteindelijk tot bloedarmoede. Door dit tekort neemt de hoeveelheid
hemoglobine af, waardoor een zuurstoftekort in de cellen ontstaat. Hemoglobine is de rode
bloedkleurstof in de rode bloedcellen, die zuurstof vervoert van de longen naar de
lichaamscellen. Verschijnselen van een ijzertekort zijn o.a. moeheid, lusteloosheid,
hartkloppingen, kortademigheid na inspanning, hoofdpijn en duizeligheid.
IJzer uit plantaardige voedingsmiddelen
wordt slechter opgenomen als deze worden gegeten samen met:
ei
oxaalzuurrijke groente zoals rabarber en spinazie. Bijvoorbeeld spinazie heeft ongeveer 2
mg ijzer per 100 gram waarvan slechts 1% (!) wordt opgenomen.
melkproducten zoals melk, karnemelk, kaas, vla, yoghurt (vanwege het calcium) ·
thee en rode wijn. Deze bevatten looizuur dat met non haemijzer onoplosbare complexen
vormt
koffie Thee, rode wijn en koffie remmen ook nog de ijzeropname als ze een uur na de
maaltijd genomen worden
