Acrylamide in
voedingsmiddelen - kanker verwekker
In april 2002 ontdekte een
Zweeds onderzoeksteam dat acrylamide, een stof die we kennen uit onder meer de
verfindustrie, ook voorkomt in voeding. Acrylamide
wordt op natuurlijke wijze gevormd tijdens het bakken of frituren van sommige
voedingswaren. Er is dus geen sprake van externe vervuiling.
Men onderzocht tunnelwerkers
of er resten van acrylamide, een grondstof voor de productie van plastics, in hun bloed
aanwezig waren. Dat bleek inderdaad het geval te zijn, maar… ook bij personen die
helemaal niet in tunnels gewerkt hadden, vond men deze stof in het bloed. Men vermoedde
dat het iets met voeding te maken moest hebben, en men ging op zoek naar de boosdoeners.
De onderzoekers vonden de stof in onder meer chips, frites en brood. Men vond de
acrylamide alleen in gebakken of gefrituurde producten, niet in voedingsmiddelen die rauw
of alleen gekookt waren. De stof zit ook in sigarettenrook (naar verhouding veel), in
drinkwater (heel weinig) en in sommige cosmetica. Hoogstwaarschijnlijk komen deze stoffen
al jarenlang in onze voeding voor, maar sinds de Zweden het nieuws in april 2002 naar
buiten brachten, werd iedereen opgeschrikt door dit nieuws.
De stof is mogelijk kankerverwekkend voor de mens. Omdat de ontdekking pas recent
gebeurde, zijn er zeer weinig gegevens beschikbaar over de reële risico’s.
Minister Tavernier gaf de administratie de opdracht om de aanwezigheid van acrylamide in
voedingsproducten op de Belgische markt te onderzoeken. Hij wil hiermee een basis leggen
voor het uitwerken van productnormen en het formuleren van aanbevelingen aan producenten
en consumenten. De Federale Overheidsdienst Volksgezondheid, Veiligheid van de
Voedselketen en Leefmilieu en het Voedselagentschap hebben hun bevindingen nu op internet
gepubliceerd.
Acrylamide ontstaat tijdens de bereiding
van levensmiddelen. Acrylamide wordt in kleine hoeveelheden in voeding gevormd door de
reactie van suikers met het aminozuur asparagine (een bouwsteen van eiwitten). Dit gebeurt
vooral in zetmeelrijke producten (zoals aardappelen en granen) met eiwitten die sterk
worden verhit. Het gaat hierbij om temperaturen rond de 180 °C. Deze temperatuur wordt
bereikt bij bakken, braden, frituren, roosteren, barbecuen en grillen.
Momenteel wordt veel onderzoek verricht
welke aanpassingen aan de productieprocessen van levensmiddelen mogelijk zijn om de
vorming van acrylamide te verminderen. Zo is recentelijk uit onderzoek gebleken dat een
bepaald rijsmiddel (ammonium bicarbonaat) invloed heeft op de acrylamidevorming in
bepaalde graanproducten (bijvoorbeeld ontbijtkoek). Het weglaten en vervangen van dit
rijsmiddel verlaagt het acrylamidegehalte aanzienlijk.
De resultaten bevestigen wat
ook uit internationale studies bleek: acrylamide komt vooral voor in chips. Ontbijtgranen,
cornflakes en popcorn, evenals koekjes (vooral speculaas) en frieten vormen een tweede
groep. In koffie, chocolade en brood(jes) werden lage of niet-meetbare hoeveelheden
gedetecteerd. Buitenlandse onderzoeken vonden hier sporen in zeer lage hoeveelheden.
De toxische eigenschappen van
acrylamide werden vooral bestudeerd in het kader van blootstelling via inhalatie en
huidcontact. Bij arbeiders die tijdens het werk aan hoge dosissen acrylamide zijn
blootgesteld, werden neuropathologische effecten (in hoofdzaak perifere neuropathie)
vastgesteld. Op basis van dierproeven wordt acrylamide door het IARC (International Agency
for Research on Cancer) als mogelijk kankerverwekkend omschreven. Tijdens dierproeven is
acrylamide ook schadelijk gebleken voor de vruchtbaarheid. Over de effecten op de mens is
nog weinig bekend. Veiligheidshalve werden echter voor drinkwater dat met behulp van
polyacrylamide werd gezuiverd normen vastgelegd voor maximaal toegelaten hoeveelheden
acrylamide (WHO Guideline value: 0,5 mg/liter water, Europese
Unie: 0,1 mg/liter water).
Acrylamide in de voeding
De Zweedse onderzoekers maakten bekend dat zij in diverse voedingsmiddelen en in het
bijzonder in zetmeelrijke producten, hoeveelheden acrylamide hadden teruggevonden die de
normen voor drinkwater ruim overtroffen. De hoogste hoeveelheden werden aangetroffen in
zetmeelrijke producten die op hoge temperaturen zijn gebakken. De resultaten van de
Zweedse onderzoekers werden inmiddels bevestigd door analyses uitgevoerd in het Verenigd
Koninkrijk (www.foodstandards.gov.uk), Noorwegen (www.snt.no), Zwitserland
(www.bag.admin.ch), Nederland (www.keuringsdienstvanwaren.nl) en de VS.
Aardappelbereidingen zoals
chips(150-2300 mg/kg) en frieten (<50-3500 mg/kg) bevatten de grootste hoeveelheden,
gevolgd door koekjes en beschuiten (<30-3200 mg/kg), ontbijtgranen (<30-1350 mg/kg)
en brood (<30 –160 mg/kg). De gevonden hoeveelheden acrylamide verschillen echter
enorm, zowel binnen productgroepen als binnen één en hetzelfde merk. In rauwe en
gekookte aardappelen is geen
acrylamide gevonden. Het is duidelijk dat acrylamide wordt gevormd tijdens verhitten. Op
dit ogenblik weet men echter nog niet welke stoffen (zetmeel, eiwitten, suikers) betrokken
zijn bij de vorming van acrylamide, welke reacties er precies optreden en welke de
bepalende factoren zijn (temperatuur, tijd, vochtigheidsgraad). Men heeft wel vastgesteld
dat er een rechtlijnige
relatie is tussen de verhittingstijd en de temperatuur enerzijds en de gevormde
hoeveelheid acrylamide anderzijds. De grote spreiding in de aangetroffen gehaltes in
producten binnen eenzelfde productgroep wijzen er bovendien op dat het mogelijk moet zijn
om de vorming van acrylamide tijdens de bereiding van voedingsmiddelen tot een minimum te
beperken door op de productieomstandigheden in te spelen. Het is daarom aan te raden
steeds de aanwijzingen op de verpakking van bijvoorbeeld frieten goed op te volgen en deze
niet langer en heter (max. 180 °C) te frituren dan volgens de aanwijzingen nodig is.
In zoutjes op basis van maďs vind je
weinig acrylamide, in gefrituurde producten op basis van aardappel juist veel. Dat komt
omdat acrylamide ontstaat uit het aminozuur asparagine. Asparagine zit veel in aardappels,
maar niet in maďs.
Er is nogal wat commotie over de ontdekking
ontstaan. De laatste ontwikkeling is dat de Vereniging voor de Aardappelverwerkende
Industrie (Vavi) met een richtlijn is gekomen die de hoeveelheid acrylamide in frites moet
verminderen. Als je niet frituurt op 180 graden maar op 175 graden, zegt de Vavi, ontstaat
er minder acrylamide.
Acrylamide verhoogt mogelijk risico
op baarmoeder- en eierstokkanker
De inname van acrylamide via de voeding
leidt mogelijk tot een verhoogd risico op baarmoederkanker (kanker van het
baarmoederlichaam, niet van de baarmoederhals) en eierstokkanker. Het artikel, waarin dit
verband wordt beschreven, verschijnt een dezer dagen in het wetenschappelijke tijdschrift
Cancer Epidemiology, Biomarkers and Prevention. Drs. Janneke Hogervorst, verbonden aan de
afdeling Epidemiologie van de Universiteit Maastricht, en collega's onderzochten deze
relatie binnen de Nederlandse Cohortstudie (NLCS) naar voeding en kanker. Het is het
eerste onderzoek waarin een verband is gevonden tussen acrylamide in de voeding en kanker
bij de mens. Daarom moeten deze resultaten ook door andere onderzoeken bevestigd worden,
voordat verdergaande conclusies getrokken kunnen worden.
De Nederlandse Cohortstudie naar voeding en
kanker is in 1986 opgezet onder ruim 120.000 Nederlanders (waarvan ruim 62.000 vrouwen)
van 55 tot 70 jaar oud, door onderzoekers van de afdeling Epidemiologie van de
Universiteit Maastricht en TNO Kwaliteit van Leven. Het acrylamide-onderzoek binnen de
NLCS is uitgevoerd op verzoek van en gefinancierd door de Voedsel en Waren Autoriteit
(VWA). Aan het begin van de studie is door middel van een uitgebreide voedingsvragenlijst
en acrylamidemetingen door de VWA in Nederlandse voedingsmiddelen bepaald hoeveel
acrylamide de NLCS-deelnemers via hun voeding binnenkregen. Vervolgens werden deze
personen via de kankerregistratie gevolgd om te bepalen welke onderzoekspersonen kanker
kregen.
Baarmoeder- en eierstokkanker komen
relatief weinig voor. In het onderzoek van Hogervorst e.a. waren de vrouwen op grond van
hun acrylamide-inname ingedeeld in 5 categorieën, waarbij elke categorie 20% van de
vrouwen uit het onderzoek bevatte. Vrouwen in de hoogste categorie van acrylamide-inname
hadden een twee keer zo hoog risico op baarmoederkanker als vrouwen in de laagste
categorie. Voor eierstokkanker was het risico ook verdubbeld in de groep met de hoogste
inname. Het risico nam al geleidelijk toe met de inname van acrylamide vanaf de laagste
categorie van inname. Er was geen verband tussen de inname van acrylamide en borstkanker.
Acrylamide wordt vooral gevonden in
sigarettenrook en in zetmeelrijke voedingsmiddelen die tijdens de bereiding worden verhit
bij temperaturen hoger dan 120şC. Hierbij moet men denken aan bijvoorbeeld frites,
ontbijtkoek, chips, koekjes, en koffiebonen. Het koken van graan- en aardappelproducten
leidt niet tot vorming van acrylamide, omdat hierbij de temperatuur maximaal 100şC wordt,
maar het bakken, grillen, roosteren, en branden ervan wel. In het algemeen kan worden
gesteld dat hoe langer er wordt verhit, en hoe hoger de temperatuur daarbij is, en hoe
bruiner het eindproduct, hoe meer acrylamide een voedingsmiddel bevat. Roken is een
grotere bron van blootstelling dan voeding. Frites, ontbijtkoek, chips en sommige koekjes
(bijvoorbeeld speculaas) bevatten relatief veel acrylamide, terwijl crackers, toast,
ontbijtgranen en koffie minder bevatten. De wetenschap en voedingsindustrie zijn bezig om
verlaging van de acrylamidegehaltes in voedingsmiddelen te bewerkstelligen.
De relatie tussen de inname van acrylamide
via de voeding en het risico op verschillende soorten kanker bij de mens is al eens eerder
onderzocht, maar nog maar in een beperkt aantal onderzoeken. Borst- en darmkanker zijn het
best onderzocht. Deze soorten van kanker lijken niet gerelateerd te zijn aan acrylamide in
de voeding. Voor borstkanker werd dat nog eens bevestigd in het nu gepubliceerde
NLCS-onderzoek. Baarmoederkanker en eierstokkanker waren nog niet eerder onderzocht in een
prospectief onderzoek, zoals nu in de Nederlandse Cohortstudie.
De NLCS-onderzoekspopulatie at weinig chips
en frites. Daarom wordt aangenomen dat de huidige inname van acrylamide hoger is. Hoewel
de bevindingen uit de Nederlandse Cohort Studie reden tot zorg zijn, is het van belang dat
de relatie tussen acrylamide-inname en baarmoeder- en eierstokkanker ook in andere
onderzoeken met mensen verder wordt onderzocht om meer zekerheid te krijgen over het
verband. Daarbij is het belangrijk dat de onderzoekers specifiek kijken naar de effecten
bij niet-rokers, zoals ook in de Nederlandse Cohortstudie, omdat roken als belangrijke
bron van acrylamide het verband tussen acrylamide in de voeding en kanker kan verhullen.
Verder is het van groot belang om te onderzoeken of acrylamide bij mensen ook kanker in
andere organen dan de baarmoeder en de eierstokken kan veroorzaken, net als bij
proefdieren het geval is. In de komende twee jaar gaan de onderzoekers van de Nederlandse
Cohortstudie verschillende andere vormen van kanker bekijken in relatie tot
acrylamide-inname via de voeding. Daardoor zullen zij in staat zijn om een beeld te geven
van wat acrylamide in de voeding zou kunnen betekenen voor het totale aantal
kankergevallen dat ontstaat door deze blootstelling. In de tussentijd ondersteunen de
onderzoeksresultaten van baarmoeder- en eierstokkanker het streven van de
voedingsindustrie om acrylamidegehaltes in de voeding zover mogelijk terug te brengen en
het advies van bijvoorbeeld het Voedingscentrum aan de consument om de acrylamide-inname
te beperken.
Bron: Universiteit Maastricht
Rem acrylamide - leg friet eerst in
zout water
Mensen die thuis patat bakken, kunnen de
rauwe frietjes beter eerst tien minuten in heet zout water leggen met een scheutje azijn
en dan afdrogen. Dat vermindert de kankerverwekkende stoffen acrylamiden met ongeveer 60
procent. De Belgische bio-ingenieur Frédéric Mestdagh is gepromoveerd op deze techniek
bij de Universiteit van Gent. Zijn vinding is een alternatief voor technieken die de smaak
aantasten. "Het zat me als frietliefhebber hoog dat ons nationaal product aan
kwaliteit dreigde te moeten inboeten", zei Mestdagh donderdag in de Vlaamse krant Het
Laatste Nieuws. "Ik hoop dat mijn techniek de industrie een uitweg biedt".
De frietexpert adviseert ook de patat niet lang in de frituurpan te laten sudderen.
"Hoe bruiner de frieten, hoe meer kankerverwekkende acrylamiden".
Volgens deze expert kun je het beste dit
doen, patat in water weken waarbij je wat calciumzout en scheutje azijn doet. Een extra
voordeel is dan dat de patat minder vet wordt.
Ben Licher
De oorzaak van stijgende acrylamide
in tarwe/brood > zwavelarme grond
In april 2002 ontdekte een Zweeds
onderzoeksteam dat acrylamide, een stof die we kennen uit onder meer de verfindustrie, ook
voorkomt in voeding. Acrylamide wordt op natuurlijke wijze gevormd tijdens het bakken of
frituren van sommige voedingswaren. Er is dus geen sprake van externe vervuiling. De stof
is mogelijk kankerverwekkend voor de mens. Acrylamide wordt in kleine hoeveelheden in
voeding gevormd door de reactie van suikers met het aminozuur asparagine (een bouwsteen
van eiwitten). Dit gebeurt vooral in zetmeelrijke producten (zoals aardappelen en granen)
met eiwitten die sterk worden verhit. Het gaat hierbij om temperaturen rond de 180 °C.
Deze temperatuur wordt bereikt bij bakken, braden, frituren, roosteren, barbecuen en
grillen.
Waar zit nu juist de meeste acrylamide in ?
Juist in de donkere gedeeltjes van brood, koekje, pepernoten, ontbijtkoek, patat en chips
die wij zo lekker vinden.
Uit onderzoek (okt 2006) is nu gebleken dat
als de landbouwgrond arm is aan zwavel de hoeveelheid van het aminozuur asparagine
toeneemt en dus ook de hoeveelheid acrylamide in de eindprodukten. Zwavelarme gronden
kunnen wel tot een zesvoudige stijging leiden. Wil men dit probleem dus echt bij de
wortels aanpakken dan zal men dus de bodem zwavelrijker moeten maken ipv te focussen op de
bereiding van de tarwe.
http://www.bioedonline.org/news/news.cfm?art=2953
http://nl.wikipedia.org/wiki/Zwavel
Dosier Acrylamide
http://www.fonteine.com/acrylamide_vergiftiging.html
De studie:
Formation of High Levels of Acrylamide
during the Processing of Flour Derived from Sulfate-Deprived Wheat
When wheat was grown under conditions of
severe sulfate depletion, dramatic increases in the concentration of free asparagine were
found in the grain of up to 30 times as compared to samples receiving the normal levels of
sulfate fertilizer. The effect was observed both in plants grown in pots, where the levels
of nutrients were carefully controlled, and in plants grown in field trials on soil with
poor levels of natural nutrients where sulfate fertilizer was applied at levels from 0 to
40 kg sulfur/Ha. Many of the other free amino acids were present at higher levels in the
sulfate-deprived wheat, but the levels of free glutamine showed increases similar to those
observed for asparagine. In baked cereal products, asparagine is the precursor of the
suspect carcinogen acrylamide, and when flours from the sulfate-deprived wheat were heated
at 160 C for 20 min, levels of acrylamide between 2600 and 5200 g/kg were found as
compared to 600-900 g/kg in wheat grown with normal levels of sulfate fertilization.
http://pubs.acs.org/cgi-bin/abstract.cgi/jafcau/2006/54/i23/abs/jf0623081.html
Zwavel is in de grond en door depositie in
voldoende hoeveelheden voor het gewas beschikbaar. Bovendien kan door zwavelhoudende
meststoffen (o.a. zwavelzure ammoniak) gemakkelijk in de zwavelbehoefte worden voorzien.
Overigens is de depositie door milieumaatregelen in de afgelopen jaren sterk verminderd en
neemt de kans op zwavelgebrek toe.
http://dlg2.vertis.nl/pls/dlg/docs/folder/kennisakker_new/kenniscentrum/
handleidingen/Teelthandleiding_Wintertarwe_7Bemesting.htm#overige
Risico op kanker door blootstelling
aan acrylamide
op de werkplek
Mensen die op hun werk worden blootgesteld
aan acrylamide in de lucht, hebben een grotere kans om aan kanker te overlijden. De
Gezondheidsraad heeft onderzocht bij welke luchtconcentraties dat extra risico optreedt.
Vandaag presenteert de raad zijn advies aan de staatssecretaris van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid, die de gegevens weer zal gebruiken bij het vaststellen van wettelijke
grenswaarden. Acrylamide bestaat uit witte, geurloze kristallen en is goed oplosbaar in
water. Het wordt gebruikt als een reactieve monomeer en intermediair in de productie van
organische chemicaliën en polymeren.
Daarnaast vindt acrylamide toepassing bij
de productie van verven, voor het stijven van papier en textiel, voor ertsbewerking en
voor het dichten van scheuren bij de constructie van dammen en tunnels. Eerder heeft de
Gezondheidsraad acrylamide geclassificeerd als een stof met voor de mens kankerverwekkende
eigenschappen. Bovendien kan acrylamide schade toebrengen aan het genetisch materiaal.
Naar aanleiding hiervan heeft de Gezondheidsraad in het vandaag uitgebrachte advies
luchtconcentraties afgeleid die zijn gebaseerd op de extra kansen op overlijden aan kanker
van 4 per 1.000 én van 4 per 100.000 werknemers gedurende een arbeidsleven van veertig
jaar.
De bijbehorende luchtconcentraties zijn als
volgt:
• extra kans van 4 per 1.000: 160
microgram acrylamide per kubieke meter lucht;
• extra kans van 4 per 100.000: 1,6
microgram acrylamide per kubieke meter lucht.
Deze afleiding is voor het ministerie van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid het startpunt bij het vaststellen van een wettelijke
grenswaarde voor de blootstelling aan acrylamide op de werkplek. Om werknemers te
beschermen tegen het risico dat huidblootstelling nadelige gezondheidseffecten elders in
het lichaam doet ontstaan beveelt de Gezondheidsraad verder een ‘huidnotatie’
aan. Dit markeert de stof als gevaarlijk bij huidcontact. Is door het ministerie van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid aan een stof een huidnotatie toegekend, dan zijn
werkgevers verplicht maatregelen te treffen om blootstelling via de huid te voorkómen.
De commissie die het advies opstelde heeft verder geconstateerd dat blootstelling aan
acrylamide zowel bij mensen als bij dieren het zenuwstelsel kan beschadigen. Zij verwacht
echter niet dat deze schade optreedt bij de afgeleide luchtconcentraties. Het advies,
uitgebracht in het Engels, is opgesteld door de Commissie WGD van de Gezondheidsraad.
Bron: Gezondheidsraad
180 graden = verviervoudiging
acrylamide !
Duitse wetenschappers hebben ontdekt dat
het omslagpunt op 175 graden Celsius ligt. Patat dat op 175 graden gefrituurd wordt bevat
300 micrograms per kilogram, verhoog je de temperatuur naar 180 graden dan verviervoudigt
dit bijna naar 1100 micrograms per kilogram !!
Bron: CBC news Canada
Biologische chips en acrylamide
Je kent het vast wel dat gevoel bij het
eten van chips dat je niet kunt stoppen; die zak moet gewoon leeg. Maar wat zit er
eigenlijk allemaal in die onschuldige aardappelschijfjes die verhoudingsgewijs de meeste
ruimte toebedeeld krijgen in de supermarkt. Ten eerste bevat chips zo rond de 40% vet wat
niet altijd de gezondste vetten zijn. Verder bevat chips ook acrylamide, een mogelijk
carcinogene stof die ontstaat bij het frituren van koolhydraten onder invloed van het
enzym asparagine.
Uit onderzoek bleek dat juist de gezondere biologische chips nog meer acrylamide
bevatten dus zocht een Fries bedrijf naar een oplossing en vond deze.
Meer info hier
Kankergevallen door acrylamide in
friet en chips
In Nederland zouden per jaar 110 gevallen
van kanker gerelateerd kunnen zijn aan de giftige stof acrylamide in friet en chips. Het
gaat daarbij niet om om extra kankergevallen, maar om reeds bestaande kankergevallen die
mogelijk verklaard zouden kunnen worden door het binnenkrijgen van acrylamide via de
voeding.
Dat schrijft minister Borst van Volksgezondheid in een brief aan de Tweede Kamer waarin
zij de kamer informeert over de resultaten van onderzoek naar het voorkomen van acrylamide
in Nederlandse voedingsmiddelen.
Bron: http://www.agriholland.nl
Advies van de Europese Unie
1. Vermijd bewaring van aardappelen bij
temperaturen beneden de 8°C; bewaar ze dus niet in de koelkast. Bewaar aardappelen
idealiter in het donker bij temperaturen van 8°C of een beetje hoger.
2. Gebakken en gefrituurde producten moeten
goudgeel zijn en niet bruin. Bak het niet te bruin!
3. Voor gesneden aardappelproducten zou de
temperatuur van de frituurolie de 175°C niet mogen overschrijden.
4. Bij het bakken in een conventionele oven
zou de temperatuur de 200°C niet mogen overschrijden. In een over met ventilator zou de
temperatuur de 190°C niet mogen overschrijden. Volg de instructies op de verpakking van
voorgebakken
aardappelproducten.
5. Laat de gesneden aardappelen vóór het
bakken of frituren zo mogelijk weken in water of kook ze gedeeltelijk (blancheer ze), en
verwijder het water.
6. Vermijd overmatige bruinkleuring van
gebakken graanproducten.
7. Volg de instructies voor de bereiding
zoals die op de verpakking van voedingsmiddelen staan.
Bron: http://europa.eu.int
Sterk wisselende gehalten
acrylamide in biologische chips
De Duitse onderzoeksorganisatie Foodwatch
heeft verschillende soorten biologische chips onderzocht op het gehalte aan acrylamide.
Daarvan lagen de gehaltes bij twee van de vier aanbieders ver boven het gemiddelde niveau
van gangbare chips.
Het best uit de test kwamen de chips van het Nederlandse bedrijf FZ organic Food. De
light-variant van het merk Tra'fo bleek slechts 116 microgram acrylamide per kilo te
bevatten.
Bron: http://www.biofair.nl
Fastfood en acrylamide
Unsurprisingly, acrylamide is found in
especially high levels in McDonalds' and Burger King's best-selling side order,
cooked by both at unusually high temperatures to achieve that admittedly yummy crisp.
Problem is: The higher the temperature, the more acrylamide you get. According to an
article in the Guardian U.K., "Americans nowadays eat on average some 30lbs of fries
a year and...35 micrograms of acrylamide a day -- many hundreds of times what the WHO
judges to be safe." These facts, and the lawsuit filed to publicize them, has the
fast food giants concerned that sales of the high-profit products may plummet.
So how do all the new discoveries affect the average consumer and their kids? While no
government or state agency seeks to pull the beloved french fry from the shelves, they all
agree on one thing: Americans should be informed of the risks.
Source: http://www.corpwatch.org
Acrylamide is een stof die onder meer wordt
gebruikt bij de reiniging van drinkwater en bij de productie van plastic. In april 2002 is
aangetoond dat acrylamide ook voorkomt in bepaalde voedingsmiddelen. Alhoewel we nog niet
alles weten over de stof, weten we wel dat het bij ratten en muizen kanker kan
veroorzaken. De VWA gaat ervan uit dat de stof voor de mens mogelijk kankerverwekkend is.
Bekend is dat acrylamide ontstaat bij
bakken en/of frituren van aardappelen en granen. Er is echter ook nog veel onduidelijk.
Bijvoorbeeld of de stof ook voor mensen kankerverwekkend is. In welke voedingsmiddelen
acrylamide voorkomt is inmiddels wel bekend. Maar in Nederland en andere landen wordt
verder onderzoek gedaan naar de mate waarin het in die voedingsmiddelen voorkomt en hoe
schadelijk het is. Ook wordt onderzocht welke aanpassingen aan de productieprocessen
mogelijk zijn om de vorming van acrylamide te verminderen.
Eind september 2002 publiceerden
onderzoekers in het tijdschrift ‘Nature’ dat acrylamide gevormd kan worden
tijdens een hittebehandeling (185°C) door een Maillard reactie van bepaalde aminozuren
(zoals asparagine), in combinatie met reducerende suikers of N-glycosiden (vroege
reactieproducten van de Maillard reactie). In met name graanproducten als rogge en tarwe
komt het aminozuur
asparagine in ongeveer gelijke hoeveelheden voor. Dit zou samen met het aanwezige glucose
bij hoge temperatuur tot acrylamide kunnen vormen. Het verschil in gehalte koolhydraat en
eiwit zou de afwijkende acrylamidegehalten kunnen verklaren.
Andere landen rapporteerden ook hoge
gehaltes voor acrylamide in koekjes. Speculaas en ontbijtkoek is echter een typisch
Nederlands product en zal daarom (extra) bijdragen aan de inname van acrylamide via de
voeding.
[Bron: VWA]
Friese chips minder ongezond
Nederlandse aardappels behoren tot de beste ter wereld. Dat is weer aangetoond op de
Biofach, de internationale vakbeurs voor de biologische sector. Het Friese bedrijf FZ
Organic Food kreeg met z’n ‘light’ chips de prijs voor het beste product
van het jaar. “Onze chips worden gebakken in olijfolie van 130 ŕ 140 °C. Die lage
temperatuur zorgt ervoor dat het acrylamidegehalte rond de honderd ligt, tien keer zo laag
als de Duitse norm voorschrijft”, zo verklaart ondernemer Frans Andringa P+ waarom
zijn bedrijf de prijs kreeg. Daarnaast bevat de biologische chips een derde minder vet dan
gangbare aardappelsnacks en is de vetzuursamenstelling beter.
Chips, pepernoten,
ontbijtkoek grootste risicos
Onderzoek heeft in april 2002 aangetoond dat de stof acrylamide in voedsel ontstaat door
de reactie van suikers met het aminozuur asparagine, een bouwsteen van eiwitten. Deze
reactie vindt vooral plaats in zetmeelrijke producten, van bijvoorbeeld aardappelen en
granen, die bij temperaturen boven 100 °C worden verhit. In gekookte aardappelen wordt
geen acrylamide gevonden.
Acrylamide is in proefdieren
kankerverwekkend en mogelijk ook kankerverwekkend voor de mens. Er is echter nog veel
onduidelijk. Daarom wordt nader onderzoek gedaan naar de vorming en de gevolgen van deze
stof. In het algemeen is de inname van acrylamide te beperken door een gevarieerde voeding
en een matig gebruik van chips, zoutjes en patat. Daarnaast moeten aardappelproducten en
frites niet bruin, maar goudgeel worden gebakken.
De onderzoeken naar de vorming van
acrylamide zijn uitgevoerd naar aanleiding van een toevallige ontdekking van acrylamide in
sterk verhitte zetmeelrijke producten in Zweden. Vooral chips en in mindere mate patat
bleken toen veel acrylamide te kunnen bevatten. Inmiddels is bekend dat ook de
bewaartemperatuur van aardappelen invloed heeft op het acrylamidegehalte na het bakken of
frituren. Bij bewaartemperaturen lager dan 8 °C neemt het suikergehalte sterk toe en
daardoor het acrylamidegehalte van aardappelen als ze gebakken of gefrituurd worden.
Bewaar aardappelen daarom niet in de koelkast of in een koude kelder.
Onderzoek van de Voedsel en Waren
Autoriteit (VWA) bevestigt de aanwezigheid van acrylamide in diverse Nederlandse
voedingsmiddelen. De VWA trof de hoogste gehaltes acrylamide aan in chips, zoutjes,
pepernoten en ontbijtkoek. In patat werd acrylamide in mindere mate aangetroffen. In
kleinere hoeveelheden komt acrylamide voor in kruidnootjes, brood, beschuit, cornflakes,
crackers, donker roggebrood, toast en koffie. Dit beeld komt overeen met de bevindingen in
omliggende landen. In overleg met de industrie probeert de VWA de vorming van acrylamide
in voedingsmiddelen zoveel mogelijk te beperken.
Uit voedselconsumptiecijfers blijkt dat
verhitte aardappelproducten, zoals chips en frites, de belangrijkste bronnen van
acrylamide zijn voor de consument.
[Bron: Voedingscentrum.nl]
Acrylamide kan met de ziekte van Parkinson
in verband worden gebracht.
Bron:
EU
DSM vindt oplossing voor bakkerij
produkten
Het bedrijf DSM heeft een patent aangevraagd voor een bewerking van het
amino zuur L-Asparagine dat na verhitting wordt omgezet naar de stof Acrylamide. Men is nu
ook aan het kijken of hetzelfde kan worden gedaan voor aardappel chips.
Meer informatie
hier
Ontbijt dat je kanker kan geven
Ontbijten is belangrijk, dat weten we
allang. Ik heb reeds geschreven dat we moeten oppassen voor ontbijt met hoge gehaltes
suiker, want het is slecht voor onze kinderen en slecht voor onszelf. Maar dat je ook
kanker kunt krijgen van je ontbijtgranen was ook voor mij nieuw. Dit bericht komt van de
Stockholm Universiteit waar men ontdekte dat er kankerverwekkende stoffen zitten in veel
ontbijt samenstellingen. Er blijkt acrylamide vrij te komen bij het koken van bepaalde
bewerkte voedingsmiddelen. Acrylamide wordt gebruikt bij het chemisch behandelen van
rioolwater en drinkwater. Dit blijkt ook voor te komen in voeding zoals chips, frietjes,
brood, rijst en graansoorten die bij het ontbijt gebruikt worden.
De Britse Inspectie vond dat bijvoorbeeld Kellog's Rice Crispies en de beroemde chips van
Pringles een heel hoge concentratie acrylamide vertoonden. Bij ratten veroorzaakt deze
stof o.a. baarmoeder- en borstkanker en leidt tot genetische
afwijkingen in het DNA. Het is dus gezonder om de goede koolhydraten te krijgen van vers
fruit, groenten, eieren enbiologisch brood en graansoorten. Hoe minder bewerkt hoe beter.
Hierna vind je de bronnen van onderzoek:
1. Swedish Scientists Find Cancer Agent in
Staple Foods;
Reuters News: April 23, 2002.
2. Mercola, Joseph Dr.; Does Acrylamide in Common Cooked Foods
Cause Cancer?; www.mercola.com
3. New Tests Confirm Acrylamide in American Foods, Center for
Science in the Public Interest; June 25 2002
4. Robert Uhlig; World Alert Over Cancer Chemical in Cooked
Food; Telegraph.Co.UK, 5/18/2002
[Bron: Nieuwsbrief Roy Martina Mei 2005]
Acrylamide is een sterk carcinogeen bij de
rat. Voor de mens is het mogelijke voedingsrisico niet gekend. Het is echter aangewezen
het als een voornaam risico voor de mens te beschouwen gelet op zijn capaciteit kankers en
overdraagbare mutaties bij proefdieren te induceren.
Verschillende aanbevelingen kunnen reeds nu
worden geuit om de risico's te minimaliseren:
- voorkomen dat voedingsmiddelen te lang of
bij te hoge temperatuur gebakken worden, zonder evenwel onvoldoende barema's te bereiken,
die de pathogene kiemen niet doden, in het bijzonder voor vlees en vleesproducten;
- een evenwichtige en gevarieerde voeding,
rijk aan vruchten en groenten promoten;
- het verbruik van vette voedingswaren en
frieten beperken;
- de consumenten herinneren aan deze goede
praktijken inzake bereiding en consumptie;
- de mogelijkheden bestuderen om de gehalten
aan acrylamide in voedingsmiddelen door wijzigingen van de fabricageprocessen te verlagen;
- de noodzaak het werkingsmechanisme van
acrylamide goed te kennen;
- vermijden dat alleen de frieten betrokken
worden.
[Bron: Volksgezondheid België]
Maatregelen die genomen kunnen worden om
acrylamidevorming te beperken zijn:
- Bak aardappelen en aardappelproducten niet
bruin, maar goudgeel.
- Volg de aanwijzingen op de verpakking van
aardappelproducten en frites en bak ze niet langer dan nodig is. Frituurvet is goed op
temperatuur bij 175-180 °C.
- Frites die geschikt zijn voor de oven
bevatten meer suikers. Als deze worden gefrituurd, wordt het acrylamidegehalte onnodig
hoog. Bak deze fritessoorten daarom alleen in de oven en niet langer dan de aanwijzingen
op de verpakking;
- Gaar aardappelen voor het bakken niet in de
magnetron. Een recente studie geeft aanwijzingen dat aardappels die gebakken worden nadat
ze in de magnetron gekookt zijn, hogere acrylamidegehaltes bevatten dan aardappelen die
eerst in een pan zijn gekookt. De oorzaak hiervan is nog onduidelijk.
- Bewaar aardappelen niet in de koelkast of in
een koude kelder. De bewaartemperatuur beďnvloedt namelijk het suikergehalte van
aardappelen en daarmee dus ook het acrylamidegehalte als de aardappelen worden gebakken of
gefrituurd. Bij bewaartemperaturen lager dan 8 °C neemt het suikergehalte van aardappelen
sterk toe. Om te voorkomen dat aardappelen uitlopen, is het af te raden grote voorraden te
bewaren.
Bekend als kankerverwekkende stof
Als we wat gaan spitten in deze materie ontdekken we ook dat de stof op een lijst
staat van erkende kankerverwekkende stoffen, CAS nr 79-06-1 (volgens het
arbeidsomstandighedenbesluit). Klik
hier
Eind 2002 werd bekend hoe acrylamide
ontstaat. Dit gebeurt als een product bepaalde stoffen bevat (een reducerende suiker en
een aminozuur) čn het product sterk en lang wordt verhit (circa 180 graden Celsius). Deze
temperaturen worden bereikt bij grillen, braden, bakken, roosteren, barbecuen en frituren.
Er wordt nog onderzoek gedaan naar de invloed van de temperatuur en de tijd dat iets
verhit wordt, op de vorming van acrylamide. Acrylamide is niet aangetroffen in rauwe of
gekookte voedingsmiddelen.
Inmiddels is bekend dat het suikergehalte
in aardappels de vorming van acrylamide bevorderd. Het lijkt erop de frites die in de
industrie gemaakt is minder acrylamide bevat a.g.v selectie van typen aardappelen met laag
suikergehalte.
Ook blijkt de vorming van acrylamide in
frites die gemaakt is van aardappels, voorbereid in de magnetron, hoger te zijn dan als
aardappelen gewoon gekookt zijn. De mechanismen hierachter zijn nog niet geheel bekend..
Tenslotte is gebleken dat het ongewenst is
ovenfrites in een friteuse af te bakken, aangezien deze frites een hoger suikergehalte
heeft.
Uit onderzoek van het Nederlandse
bedrijfsleven en de Duitse overheid dat een bepaald rijsmiddel (ammonium bicarbonaat)
invloed heeft op de acrylamidevorming in bepaalde graanproducten (bijvoorbeeld
ontbijtkoek). Het weglaten en vervangen van dit rijsmiddel verlaagt het acrylamidegehalte
aanzienlijk.
[Bron: FQP]
In de VS is een norm gesteld. Bij onderzoek
bij ratten werd geen effect geconstateerd bij ratten bij 200 µg/kg. De WHO/FAO heeft de
geschatte dagelijkse inname geschat op 0.3-0.8 µg/kg lichaamsgewicht. De FDA heeft op
basis hiervan de Acceptabele Daily Intake vastgesteld op 0.2 µg/kg lichaamsgewicht.
In januari werd bekend dat frites
fabrikanten de adviesbaktemperaturen met 5 °C zullen verlagen om de kans op
acrylamidevorming te verlagen. Tevens zijn aan aantal adviezen aan consumenten verstrekt
om acrylamidevorming te verminderen
Bak aardappelen en aardappelproducten niet
bruin, maar goudgeel. Volg de aanwijzingen op de verpakking van aardappelproducten en
frites en bak ze niet langer dan nodig is. Frituurvet is goed op temperatuur bij 175-180
°C.
Frites geschikt voor de oven bevatten meer suikers. Als deze worden gefrituurd, wordt het
acrylamidegehalte onnodig hoog. Bak deze fritessoorten daarom alleen in de oven en niet
langer dan de aanwijzingen op de verpakking.
Gaar aardappelen voor het bakken niet in de magnetron.
Bewaar aardappelen niet in de koelkast of in een koude kelder. Om te voorkomen dat
aardappelen uitlopen, is het af te raden grote voorraden te bewaren.
TNO werkt aan manier om acrylamide in
voedingsmiddelen te voorkomen
TNO heeft een proces ontwikkeld dat met gebruik van oververhitte stoom het
acrylamidegehalte in voedingsmiddelen sterk terugbrengt. Vertrouwelijk onderzoek met
klanten van TNO heeft dit resultaat bevestigd. Acrylamide is een mogelijk voor de mens
kankerverwekkende stof en komt vooral voor in sterk verhitte zetmeelrijke producten.
De toepassing van het door TNO ontwikkelde
proces heeft als voordeel dat er niets verandert aan de ingrediënten van de producten. Er
is dan ook geen nadere vermelding op het etiket van het product nodig. Het proces vindt
plaats in een gesloten systeem en geeft daardoor geen geuremissie naar de omgeving.
Industriële toepassing van het proces lijkt op redelijk korte termijn haalbaar. Van 9 tot
17 februari organiseren de WHO en de FAO in Rome een expertmeeting over acrylamide.
Geur en smaak blijven
Het werkingsprincipe berust op beheersing van de vochthuishouding in het product. Dit
speelt een grote rol bij het verloop van de zogenoemde Maillardreactie en de
vervolgreacties die kunnen leiden tot vorming van acrylamide. Door gebruik van
oververhitte stoom in de zeer beheerste manier in het door TNO ontwikkelde proces, kan de
vochthuishouding nauwkeurig worden gestuurd in het temperatuurgebied van 80 tot 260°C.
Dit kan de vorming van acrylamide voorkomen. Daarnaast kan er tijdens het proces gericht
worden gestuurd op de gewenste smaak- en geur componenten van de producten en kan het
eindvochtgehalte van het product worden bepaald. In de pilotinstallatie die bij TNO in
Apeldoorn staat, kunnen vrijwel alle voedingsmiddelen worden behandeld.
Mogelijk kankerverwekkend
De stof acrylamide in voedsel ontstaat door de reactie van suikers met het aminozuur
asparagine, een bouwsteen van eiwitten. Deze vindt vooral plaats in zetmeelrijke
producten, van bijvoorbeeld aardappelen en granen, die bij temperaturen boven de 100°C
worden verhit. In gekookte aardappelen wordt geen acrylamide gevonden. Bij proefdieren is
acrylamide kankerverwekkend en mogelijk is de stof ook kankerverwekkend voor de mens. Dit
is echter niet zeker en er zijn nog veel onduidelijkheden. Daarom wordt er nader onderzoek
gedaan naar de vorming en gevolgen van deze stof.
In chips en ontbijtkoek
Onderzoek van de Voedsel en Waren Autoriteit (VWA) laat zien dat de hoogste gehaltes
acrylamide aangetroffen worden in chips, zoutjes, pepernoten en ontbijtkoek. In patat werd
de stof in mindere mate gevonden. In kleinere hoeveelheden komt acrylamide voor in
kruidnootjes, brood, beschuit, cornflakes, crackers, donker roggebrood, toast en koffie.
Bronnen: persbericht TNO
Meeste mensen vinden gefrituurd eten
lekkerder, vooral aardappelen, dan de gekookte en rauwe variant. Dit komt omdat door hoge
verhitting, en er voldoende suiker aanwezig is, eiwitten afgebroken worden en bij het eten
meer smaak en goudbruine kleur geven. Deze omzetting wordt de Maillardreactie genoemd, en
produceert, zoals Nestlé Research Centre in Zwitserland in onafhankelijk onderzoek heeft
aangetoond, de Acrylamide. Deze stof heeft ook een pseudo hormonale werking. Daarnaast is
vermeld dat aardappelen en enkele graanproducten grote hoeveelheden asparagine bevat.
Asparagine met suiker bij verwarming van 185 graden (frituren) resulteert in omzetting van
dat aminozuur asparagine omgezet word in Acrylamide.
Wetenschappelijk magazine Nature vermeld,
zo hebben twee studies aangetoond, dat frituren en bakken de aanwezigheid verklaren van
het mogelijk kanker verwekkende Acrylamide, dat voorkomt in chips, koekjes en brood. Deze
chemische stof die bij de WHO (Wereld Gezondheid Organisatie) bekend is werd, in grotere
hoeveelheden aangetroffen dan toegestaan is, gevonden in koekjes, chips, brood en
gefrituurde aardappelen.
Eigen onderzoek leerde dat het ook volop
voorkomt in :
- koffie
- te donker gebrand vlees van barbecue
[Bron: Ommekeer]
TNO vinding vermindert de kans op
acrylamide vorming
TNO heeft onderzoek gedaan naar het verhitten van bijvoorbeeld frites en groentes dmv
oververhitte stoom. Een bijkomende voordeel van dit nieuwe proces is het het beperken van
het onstaan van acrylamide in verhitte voeding.
Klik
hier voor het artikel
Een aantal gevolgen voor de ontwikkeling
van ratten en muizen die blootgesteld werden aan acrylamide en hun nakomelingen werden
reeds aangetoond:
1. Verlaagd geboortegewicht en verminderde
toename van het lichaamsgewicht:
vrouwelijke muizen kregen acrylamide (25, 50, 100 ppm) in het drinkwater toegediend
gedurende twee weken voor de initiatie van de paring en gedurende de zwangerschap en de
lactatie. Acrylamide had een significant verlaagd geboortegewicht (bij wijfjes die 100 ppm
kregen toegediend) en een verminderde gewichtstoename tijdens de lactatie (50- en 100-ppm
groepen) tot gevolg (Zenick et al, 1986).
2. Veranderingen in concentraties van
verschillende intestinale enzymen (Walden et al, 1981).
3. Degeneratie van testiculaire epitelia
(Hashimoto et al., 1981)
4. Verminderde fertiliteit:
Een verminderde fertiliteit werd aangetoond door Sakamoto & Hashimoto (1986). Tyl
et al. (2000) toonden aan dat mannelijke muizen die vijf dagen lang van 15 tot 60
mg/kg/dag acrylamide in hun drinkwater kregen toegediend een verminderde fertiliteit
vertonen.
5. dosis-afhankelijke afname van
testosteron en prolactine (Ali et al., 1983).
Dit blijkt veroorzaakt te worden doordat acrylamide vacuolisatie van de mitochondria en
afname in aantal ribosomen in Leydig cellen teweegbrengt (Sadek IA, 1998).
Analyseresultaten acrylamide in
voedingsmiddelen
Bron: Keuringsdienst van Waren in opdracht
van Minister Borst
Productgroep aardappelen µg/kg
Aardappelkroketten merk 1 bereid 105
Aardappelkroketten merk 2 bereid 80
Aardappelpureepoeder <30
Aardappelpureepoeder met kaas <30
Aardappelpureepoeder <30
Aardappelschijfjes merk 1 bereid 240
Aardappelschijfjes merk 2 bereid 140
Rösti merk 1 bereid - 955
Rösti merk 2 bereid - <30
Aardappeltoefjes gefrituurd - 1270
Rösti merk 3 bereid <30
Alcoholische en niet-alcoholische dranken
Koffielikeur merk 1 <30
Koffielikeur merk 2 <30
Pils <30
Witbier <30
Blond belgisch bier <30
Jonge jenever merk 1 <30
Jonge jenever merk 2 <30
Oude jenever merk 1 <30
Oude jenever merk 2 <30
Fruitontbijt merk 1 smaak 1 - <30
Fruitontbijt merk 1 smaak 2 - <30
Fruitontbijt merk 1 smaak 3 - <30
Fruitontbijt merk 1 smaak 4 - <30
Weidrank merk 1 smaak 1 - <30
Weidrank merk 1 smaak 2 - <30
Weidrank merk 1 smaak 3 - <30
Weidrank merk 1 smaak 4 - <30
Brood
Creamcrackers 80
Knäckebröd goudbruin <30
Knäckebröd sesam 40
Knäckebröd volkoren 320
Extra dun zweeds crispbread 430
Gebak en koek
Berliner bol <30
Eenvoudige cake <30
Lange vingers <30
Donuts ongevuld <30
Koek 70
Ontbijtkoek 1320
Roomboterkoekje <30
Koekjes voor kinderen 300
Krakeling <30
Speculaas 480
Café noir koekje 235
fruit & granen biscuit 110
Amandel speculaas 80
Graanproducten en bindmiddelen
Drinkontbijt <30
Macaroni soort 1 <30
Macaroni soort 2 <30
Havermout <30
Muesli met suiker <30
Muesli zonder suiker <30
Meergranen-granen ontbijt <30
Ontbijtgraanproduct <30
Ontbijtgranen soort 1 - 210
Ontbijtgranen soort 2 - <30
Ontbijtgranen soort 3 - 50
Ontbijtgranen soort 4 - 300
Ontbijtgranen soort 5 - 200
Paneermeel <30
Kruiden en specerijen
Juspoeder <30
Juspoeder <30
Melk- en melkproducten
Koffiecreamer-poeder <30
Chocolademelk vol <30
Yoghurtdrank <30
Caramelvla <30
Melkpoeder <30
Noten, zaden, snacks
Frikandel bereid <30
Kroepoek bereid <30
Kroket bereid <30
Nasibal bereid <30
Bitterbal bereid <30
Dry roasted pinda's <30
Pinda's gezouten merk 1 30
Pinda's gezouten merk 2 <30
Chips merk 1 smaak 1 - 865
Chips merk 1 smaak 2 - 310
Chips merk 1 smaak 3 - 1915
Preparaten
Afslankpreparaat <30
Zuigelingenvoeding merk 1 <30
Zuigelingenvoeding merk 2 <30
Samengestelde gerechten
Loempia bereid <30
Pannenkoek bereid <30
Pizza met kaas en tomaat bereid <30
Suiker, snoep, zoet beleg en zoete sauzen
Hazelnootpasta <30
Bruine basterdsuiker <30
Vis
Lekkerbekje gefrituurd <30
Vissticks bereid <30
Paling gerookt <30
Visburgers bereid <30
Vlees, vleeswaren en gevogelte
Hamburger bereid <30
Kip gegrild <30
Kipnuggets bereid <30
Varkenssnitzel bereid <30
Rookworst <30
Pepernoten
Merk 1 1660
Merk 2 soort 1 - 1560
Merk 2 soort 1 - 1650
Merk 2 soort 2 - 190
Kruidnoten
Merk 3 - 220
Merk 4 - 440
Merk 3 - 260
Merk 2 - 210
Merk 3 - 290
Merk 2 - 300
Merk 2 - 210
Merk 2 - 510
Café Noir koekjes
Merk 6 - <60
Merk 7 - 210
Merk 6 - <60
Merk 8 - 70
Merk 9 - 300
Merk 6 - <60
Speculaas
Merk 9 - 70
Merk 9 - 70
Merk 8 - 80
Merk 8 - 340
Merk 9 - 90
Merk 10 - 100
Merk 8 - 170
Merk 11 - 380
Merk 8 - <60
Merk 9 - 100
Merk 9 - 170
Merk 8 - 130
Merk 9 - 260
Merk 8 - <60
Merk 8 - 190
Merk 8 - 190
Merk 7 - 260
Merk 8 - 180
Taai taai
Merk 3 - 630
Merk 3 - 570
Merk 3 - 1070
Merk 3 - 460
Ontbijt-/snijkoek
Snijkoek merk 9 - 1120
Snijkoek merk 9 - 880
Snijkoek merk 8 - 440
Snijkoek merk 12 - 1260
Snijkoek merk 12 - 1150
Snijkoek merk 12 - 1250
Snijkoek merk 9 - 1410
Snijkoek merk 8 - 1330
Ontbijtkoek merk 8 - 1320
biologische ontbijtkoek merk 8 - 270
Ontbijtbrood merk 7 - 260
Ontbijtbrood merk 8 - 1230
Koekjes voor kinderen
Merk 13 - 150
Merk 13 - 400
Klik
hier voor het volledige rapport
Ook in België is een onderzoek gedaan,
klik
hier
Te veel acrylamide in friet en chips door
lang frituren
Lang en heet frituren leidt tot grote
hoeveelheden van de giftige stof acrylamide in patat, aardappelschijfjes en chips. Dat
blijkt uit een onderzoek van het Wageningse
voedselveiligheidsinstituut Rikilt in opdracht van de Consumentenbond.
Uit Zweeds onderzoek bleek al in april dat
een aantal gebakken en gefrituurde
voedingsmiddelen acrylamide bevat, een grondstof voor plastics die bij ratten en
muizen diverse soorten kanker veroorzaakt. Uit de test bij vier producten blijkt dat
na een minuut of acht frituren de gehalten acrylamide omhoogschieten. Dat is
vooral het geval bij friet en aardappelschijfjes, veel minder bij kroketten en
bitterballen. Na tien minuten frituren is het acrylamidegehalte in friet drie tot vier
keer zo hoog als in kroketten en bitterballen, bij aardappelschijfjes
is het verschil zelfs een factor tien. De bond raadt aan om vaker voor gekookt
voedsel te kiezen naast gebakken of gefrituurd, en het voedsel uit de
frituurolie te halen zodra het gaar is.
[Bron: reformatorisch dagblad]
Minder heet frituren bij gelijke tijdsduur
maakt frites niet vetter
Uit eerder onderzoek namens de VWA bleek dat frituurtemperatuur een grote rol speelt bij
het vormen van acrylamide in patat. Verwacht werd dat minder heet frituren de patat vetter
zou maken. Aanleiding voor de VWA om dit verwachte effect nader te onderzoeken. Inmiddels
blijkt het tegendeel.
In 2003 liet de VWA onderzoek doen naar
factoren die de vorming van acrylamide beďnvloeden. Bij het frituren van patat bleek dat
de temperatuur van grote invloed is. Minder heet frituren betekent minder acrylamide in
patat. Zo was het acrylamidegehalte bij een frituurtemperatuur van 180-185 °C hoger dan
bij 175 °C, gemeten na dezelfde frituurtijd. Op dat moment werd aangenomen dat bij lagere
frituurtemperaturen het vetgehalte van het product zou toenemen. Daarom heeft de VWA
onderzoek uit laten voeren naar het effect van frituurtemperaturen op het vetgehalte van
koelverse patat. Dit in relatie tot de kleur en het vochtgehalte van de patat, aspecten
die van belang zijn voor de smaakbeleving.
In het VWA-onderzoek van 2003 en in
onderzoek dat is uitgevoerd in het buitenland, werd vastgesteld dat afbakken tot een
donkerder kleur (bruin) meer acrylamide tot gevolg heeft. Om die reden heeft de VWA eerder
geadviseerd om goudgeel als norm te nemen.
Nu is ook vastgesteld dat afbakken tot
goudgele kleur (en niet bruin) op een lagere temperatuur dan de gebruikelijke 180-185 °C
mogelijk is, zonder dat het vetgehalte van de patat toeneemt. Om die reden heeft de VWA
positief gereageerd op het initiatief van de aardappelverwerkende industrie om de
gebruiksaanwijzing op de verpakking aan te passen en de frituurtemperatuur terug te
brengen tot 175 °C. Voorwaarde is dan wel dat de frituurtijd niet mag toenemen en de
patat dus goudgeel wordt gebakken. Dit moet ook uit de gebruiksaanwijzing blijken.
Internationaal
Acrylamide in food may increase the
risk of breast cancer
Acrylamide is a chemical formed when
frying, roasting, grilling or baking carbohydrate-rich foods at temperatures above 120°C.
Acrylamide is thus found in a number of foods, such as bread, crisps, French fries and
coffee. Tobacco smoking also generates substantial amounts of acrylamide.
“Animal tests have shown acrylamide to
be a carcinogen, but until recently no studies have demonstrated a link between acrylamide
in foods and cancer in humans. Ours is the first epidemiological study using biological
markers for measuring acrylamide exposure, and the first to report a positive association
between acrylamide and breast cancer,” says Henrik Frandsen, senior scientist at the
National Food Institute, Technical University of Denmark.
Positive association
The study comprises 374 postmenopausal women who developed breast cancer and 374 healthy
women as controls. All of them are included in the Danish Cancer Society’s
“Diet, Cancer and Health” cohort study which enrolled 29,875 women aged 50 to 64
years in the period 1993-1997.
All previous epidemiological studies have
been based on food frequency questionnaires. The scientists behind this study have instead
used biological markers to be able to more accurately determine the acrylamide levels
ingested by the women participating in the study. The women’s blood has been tested
for the level of acrylamide bound to haemoglobin in red blood cells.
The findings show a positive association
between an increased acrylamide-haemoglobin level and the development of breast cancer
after adjustment for smoking behaviour. The risk of breast cancer doubles with a tenfold
increase in the acrylamide-haemoglobin level. A tenfold increase in the
acrylamide-haemoglobin level corresponds more or less to the difference measured between
the women with the lowest and highest exposure. The study also shows a stronger
association for estrogen receptor positive breast cancer.
Further research required
The findings strengthen the concern that acrylamide is carcinogenic in the quantities to
which ordinary people are exposed through their diet. It should also be noted that a new
Dutch study shows an association between acrylamide in foods and ovarian and endometrial
cancer.
“It is, however, important to stress
that neither study indicates an unambiguous association between acrylamide in foods and
cancer. It is, for example, uncertain whether the observed effect on breast cancer is
instead related to other chemical compounds formed along with acrylamide during the
heating of foods. Another uncertainty is whether some of the acrylamide originates from
sources other than foods,” says Pelle Thonning Olesen, scientist at the National Food
Institute, Technical University of Denmark.
“Further research into the potential
adverse effects of acrylamide is imperative before any definite conclusions can be drawn
on the significance of the substance for cancer in general. At the same time, it
emphasises the importance of continuing the research and initiatives aimed to reduce
acrylamide levels in the human diet,” adds Anne Tjřnneland, chief physician at the
Danish Cancer Society.
Read more
The paper in which the new research findings are described is published in the
International Journal of Cancer: Acrylamide exposure and incidence of breast cancer among
postmenopausal women in the Danish Diet, Cancer and Health study.
The research project was conducted by
scientists from the National Food Institute, Technical University of Denmark in
collaboration with the Institute of Cancer Epidemiology, the Danish Cancer Society as part
of the HEATOX EU project. See www.heatox.org for information about how to manage the
acrylamide risk.
The project was funded by the EU’s
Sixth Framework Programme and by a grant from the Nordic Council of Ministers and was
completed with support from the National Food Institute, Technical University of Denmark
and the Danish Cancer Society.
http://www3.interscience.wiley.com/cgi-bin/fulltext/117881842/HTMLSTART
EU to monitor acrylamide reduction in
processed foods
A European Commission call for member states to check annually whether acrylamide levels
are falling, serves to put additional pressure on processors to reduce the chemical in
their products.
http://www.nutraingredients.com/news/ng.asp?n=77225-acrylamide-efsa-ciaa
Pamphlets target acrylamide reduction in
bakery and snack sector
New pamphlets aim to help EU bakery and snacks processors reduce acrylamide levels in
their products.
http://www.bakeryandsnacks.com/news/ng.asp?n=78069-acrylamide-ciaa-carcenogen
Scientists look to salt to reduce
acrylamide
Salt may act as a catalyst in the polymerisation, and therefore reduction, of
acrylamide in foods, suggests a new study from the Slovak Republic.
http://www.foodproductiondaily.com/news/ng.asp?n=78539-acrylamide-salt-carcinogen
EU to monitor acrylamide reduction in
processed foods
A European Commission call for member states to check annually whether
acrylamide levels are falling, serves to put additional pressure on processors to reduce
the chemical in their products.
http://www.foodnavigator-usa.com/news/ng.asp?n=77225-acrylamide-efsa-ciaa
Politicians raise acrylamide scare in
Holland
Politicians in Holland have called on government to set maximum
consumption limits for acrylamide, potentially leading to legislation that would force
processors to reduce the potential carcinogen in their products. Using calculations from
the Bundesamt für Verbraucherschutz und Lebensmittelsicherheit in Germany, the two
legislators determined that a child at the age of three would have consumed about eight
times the WHO limit if he ate a 50 gram bag of chips.
http://www.foodproductiondaily.com/news/ng.asp?n=76399-acrylamide-fried-asparagine
- Acrylamide Poisoning
Consistent with the cliché “time is money,” fast
cooking at high temperatures means more profits for companies that are known for their
“fast and convenient foods.” Unfortunately, their methods of frying, baking,
roasting, and grilling also put the consumer at risk. Rapid heating to high temperatures
of an amino acid, asparagine (found in all foods) in combination with the common sugars
(found in plant-foods), results in the formation of acrylamide.2 Cooking temperatures
above 185 degrees centigrade (365 degrees Fahrenheit) readily produce this unwanted
substance. Most importantly, acrylamide cannot be detected in unheated and boiled foods,
because the minimal temperature to cause this conversion is 120 degrees centigrade.2,3
(Boiling takes place at 100° C, 212° F).
- Press release 3th of march 2005 by
the US FDA
FDA Assesses New
Report on Acrylamide
The Food and Drug Administration (FDA) is reviewing a report released
on March 2, from the Food and Agriculture Organization and World Health Organization Joint
Expert Committee on Food Additives (JECFA) on acrylamide in food. Acrylamide is a natural
byproduct that forms when certain carbohydrate-rich foods are fried, baked, or roasted at
high temperatures. Acrylamide can cause cancer in laboratory animals at high doses,
although it is not clear whether it causes cancer at the much lower levels in food.
"FDA has been at the forefront of
developing the science needed to fully assess acrylamide," said Dr. Robert Brackett,
FDA's Director of the Center for Food Safety and Applied Nutrition. "We look forward
to thoroughly assessing JECFA's latest findings on this issue, so that we can work
together using sound science to assure the safety of our food supply."
Since the discovery of acrylamide in food
in 2002, FDA has initiated a broad range of activities on acrylamide, including being at
the forefront of new toxicology research on acrylamide. This FDA research includes the
carcinogenicity and neurotoxicity studies and the toxicology modeling work cited in the
JECFA recommendations. The results of these studies, expected in 2007, will be pivotal for
future evaluations of acrylamide.
Experts from FDA participated in the
meeting and recent FDA research on acrylamide levels in food and acrylamide toxicology
were used for JECFA's evaluation. Although the report concludes that acrylamide may be a
human health concern, JECFA also cautions that there are uncertainties in its conclusions
because of limitations in the data used to evaluate acrylamide. JECFA also made the
following recommendations that are consistent with the FDA's approach:
Reevaluate acrylamide when ongoing
carcinogenicity and long-term neurotoxicity studies are available;
Continue work on acrylamide using toxicology modeling;
Continue appropriate efforts to reduce acrylamide concentrations in food; and
Encourage accumulation of scientific data on acrylamide in foods in developing countries.
At this time, FDA advises consumers to eat a balanced diet, choosing a variety of foods
that are low in trans fat and saturated fat, and rich in high-fiber grains, fruits, and
vegetables. FDA is also planning to release new data this spring on acrylamide levels in
the U.S. diet.
For further information about acrylamide,
consumers can turn to the FDA's Center for Food Safety and Applied Nutrition website at http://www.cfsan.fda.gov/~lrd/pestadd.html#acrylamide
- Slv SE
- Survey by the FDA
On April 24, 2002, researchers at the Swedish National Food Administration and Stockholm
University reported finding the chemical acrylamide in a variety of fried and oven-baked
foods. The initial Swedish research indicates that acrylamide formation is particularly
associated with traditional high temperature cooking processes for certain
carbohydrate-rich foods. In response to concerns about the potential risk of foodborne
acrylamide based on the known toxicity of acrylamide at much higher doses than those seen
in foods, the U.S. Food and Drug Administration (FDA) began to analyze a variety of U.S.
food products for acrylamide. The data presented below are results from FDA's Total Diet
Study (TDS) survey for Fiscal Year 2003 (FY 03). TDS is FDA's ongoing annual survey of market baskets representing 286 core
foods (ready-to-eat) in the U.S. food supply to determine levels of various contaminants
and nutrients in those foods. Since its inception in 1961 as a program to monitor for
radioactive contamination of foods following atmospheric nuclear testing, TDS has grown to
encompass additional radionuclides, elements (toxic and nutrient), pesticide residues,
industrial chemicals, volatile organic chemicals, and folate. Four market baskets are
generally collected each year, once in each of four geographic regions of the U.S. (i.e.,
West, North Central, South, and Northeast). For each market basket, 286 foods are
collected from grocery stores and fast food restaurants in three cities within the region,
prepared table-ready, and composited for analysis. Therefore, each data point for a
contaminant or a nutrient represents a composite of three samples of a table-ready (i.e.,
cooked, if required by TDS recipes) food type.
In FY 03, FDA began analyzing the TDS
market basket foods for acrylamide to determine the occurrence of this chemical in the
U.S. food supply.
World health
organisation
In 2002, researchers in Sweden discovered
elevated levels of acrylamide in foods such as potatoes and bread that are cooked at high
temperatures. In animal tests, acrylamide has been shown to be a carcinogen, but full
information on this compound in food and effects on humans is not yet available.
In a report released in March 2005, the
Joint Expert Committee of the UN Food and Agriculture Organization (FAO) and the World
Health Organization (WHO) warns that the unintentional contaminant acrylamide in certain
foods may be of public health concern since it has been shown to cause cancer in animals.
The committee, composed by 35 experts from 15 countries, called for continued efforts to
reduce acrylamide in food.
Based on this evaluation, FAO and WHO
recommend that efforts to reduce acrylamide levels in foodstuffs should continue. National
food safety authorities should urge relevant food industries to work towards improving
food preparation technologies that lower significantly the acrylamide content in critical
foods, particularly potato chips and crisps (French fries and potato chips, respectively),
coffee, pastries, sweet biscuits (cookies), breads, rolls and toasts.
Preliminary investigations by industry and
other researchers seem to suggest that significant reductions are currently feasible in
several foods. The knowledge gained should help in developing guidance for home-prepared
foods. Moreover, the latest information available on acrylamide reinforces general advice
on healthy eating. Consumers should continue to eat balanced and varied diets, which
include plenty of fruit and vegetables, and to moderate their consumption of fried and
fatty foods.
Update 2004:
Current Research Status
Since the last Acrylamide Infonet Update, research on the issues raised by the occurrence
of acrylamide in food has continued and increased in all areas including acrylamide
contents in different foods, mechanism(s) of formation of acrylamide in foods, exposure
from diets in different countries, toxicology and metabolic consequences,
reduction/mitigation of acrylamide formation in foods, and risk communication. Results
have been shared at several international meetings with more scheduled for the near
future.
Considerable progress has been made on
potential means of reducing the formation of acrylamide in certain potato products, such
as French fries, particularly in the EU. Investigations have revealed that reduction in
some products, such as baked goods and coffee, is much more complex and difficult to
accomplish realistically. Mechanistic studies have indicated that the reaction of
asparagine and glucose/fructose through the Maillard reaction is probably the most common
and important mechanism.
However, the occurrence of other mechanisms
of formation has not been ruled out. It has been shown that the occurrence of acrylamide
in food is a general food problem, not just a problem in potato products. There is still a
great need for research and information concerning the acrylamide contents in foods in
many parts of the world; acrylamide formation during home foods preparation; exposure of
individuals to acrylamide from diets consumed in most countries, particularly non-Western
countries; and the toxicology and metabolic consequences of consumption of acrylamide from
foods. Considerable work is in progress in the latter area and results are anticipated in
the near future. This information is vitally needed to determine potential health
consequences of acrylamide consumption.
Full PDF file here
Acrylamide in foodstuffs,
consumption and intake
When foodstuffs were
analysed at the Swedish National Food Administration (NFA) in Uppsala and at AnalyCen AB
in Lidköping it was found that some foodstuffs, which had been heated, could contain
relatively high levels of the substance acrylamide. In total, more than 100 food samples
have been analysed at the NFA. The food survey comprised bread, pasta, rice, fish,
sausages, meat (beef and pork), biscuits, cookies, breakfast cereals and beer, etc as well
as some ready-made dishes such as pizza and products based on potatoes, maize and flour.
The levels of acrylamide vary considerably
between single foodstuffs within food groups, but potato crisps and French fries generally
contained high levels compared to many other food groups. The average content in potato
crisps is approximately 1000 mikrogram/kg and in French fries approximately 500
mikrogram/kg. Other food groups which may contain low as well as high levels of acrylamide
are crisp bread, breakfast cereals, fried potato products, biscuits, cookies and snacks,
e.g. popcorn.
Foodstuffs which are not fried, deep fried
or oven-baked during production or preparation are not considered to contain any
appreciable levels of acrylamide. No levels could be detected in any of the raw foodstuffs
or foods cooked by boiling investigated so far (potato, rice, pasta, flour and bacon).
According to the NFA food survey
"Riksmaten 1997-98", which is based on approximately 1200 individuals between
the age of 17 to 70 who recorded their food consumption during one week, an average intake
of acrylamide of approximately 25 mikrogram per day (maximum intake is approximately six
times higher) is obtained, based on the food groups shown below. The remaining food groups
are estimated to account for approximately 10-15 mikrogram of acrylamide; in total an
average intake of 35-40 mikrogram. The percentage contribution based on an intake of 40
mikrogram akrylamid per day results in:
potato products: 36 % (French fries 16 %,
fried potatoes 10 %, crisps 10 %)
bread: 16 %
biscuits, cookies and wafers: 5 %
breakfast cereals: 3 %
remaining foodstuffs groups, basicly not investigated yet: 40 %
It should be emphasized that, considering
our present knowledge, the contribution from different food
groups is extremely uncertain since only foodstuffs which were expected to contain
acrylamide have been examined so far. There is also a considerable variation in the
measured levels of acrylamide.
Young adults (17 to 34 years of age) have,
according to "Riksmaten", a higher consumption of snacks (nuts, chips and
popcorn) than other adults. For children under 17 years of age newer data are lacking. In
the food survey "Ungdom mot ĺr 2000" (Samuelson et al 1996), which was carried
out 1993-94 among 15-year olds in Uppsala and Trollhättan, the consumption of snacks was
comparable to that of young adults in Riksmaten. Children have a lower average body weight
than the 70 kg generelly assumed when carrying out risk assessments. This implies that the
food intake per kg body weight and the exposure to various substances could be even larger
for those groups of individuals compared to adults. According to Riksmaten, 10 per cent of
the adult population consumes 90 per cent of the snacks consumed in Sweden.
An alternative way of estimating the intake
of acrylamide is by adduct measurement, that is to measure a reaction product of
acrylamide with the protein of the blood, the hemoglobin (Törnqvist et al 1997). This
reaction product seems to occur in all investigated humans at approximately the same
levels and is furthermore a measurement of the continously administered dose of
acrylamide. The reason is unknown in this case, but workers who were exposed to acrylamide
at the tunnel accident at Hallandsĺsen in Sweden had higher levels of this reaction
product in their blood.
In the general population, although not in
smokers (who have a level of this adduct 2-3 times the background level), the background
level has been estimated to account for a daily intake corresponding to approximately 100
mikrogram per day.
Other sources than foodstuffs (estimated
average intake of 35-40 mikrogram/day), e.g. cosmetics, drinking water, and a possible
endogenous formation in the body of acrylamide, could, to a lower extent contribute to the
background level. Estimated administered amount of acrylamide for the formation of the
background level together with levels of acrylamide in foodstuffs are, however, presently
extremely uncertain.
[Bron: Swedish National Food
Administration (NFA)]
Infosan
report march 2005
| Acrylamide Information Base of Research Activities in the EU |
This Information Base has been prepared in close
collaboration with the European Food Safety Authority. It helps to provide a more complete
picture of the work developments on acrylamide in food. The information will be used to
assist in the investigation of acrylamide and to help ensure that effective and
complementary progress is made. The Information Base is only updated when new information
becomes available.
The Information
Base comprises of ten study areas :
|
Terug
naar het hoofdmenu
